(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Iomradh air obair an Spioraid ann an sluagh Dhe"

IOMRADH 



AIR 



OBAIR AN SPIORAID 



ANN AN SLUAGH DHE. 



I 

LE EOIN DOMHNULLACH, 

MINISTEAR ANN AN EAGLAIS SHAOR NA TOISIDHEACHD. 



" An uair thig esan, Spiorad na firinn — hheir e gloir 
dhomhsa." Eoin, xvi. 13, 14. 



DINGWALL: 
PEINTED AT THE ADVERTISER OFFICE, 

MDCCCXLT. 




DINGTWALIa: .PIUXTE.O AT THE ADVEKTISEB Of'FICfl. 



LAURÌSTON CASTLEI 
LlBRARYACCESSiOH 



AN RODIH-RADH. 

Tha Criosd, roimh dha dol suas, ag iimseadh d*a 
dheiscioblaibh, g'am b' bhuannachd dhoibh Esan a 
dh'f halbh ; " Oir mur falbh mi," deir e, " cha tig an 
comhf hurtair do' ur 'n ionnsuidh-sa ; ach ma dh'f hal- 
bhas mi, cuiridh mi esan do' ur 'n ionnsuidh," Eoin, 
caib. xvi. 7. Agus tha e ag innseadh, 'nuair a 
thigeadh e, ciod i an obair a dheanadh e. Faic rann 
8-15 — faic, mar an ceudna, Eoin, caib. xiv. 26, agus 
caib. xv. 26. Tha e soillear o na h-earrannaibh so, 
maille ri iomadh earrann eile air feadh an Sgriobtuir, 
ga'm bheil obair mhòr agus ghlòrmhor aig an Spiorad 
r'a dheanadh, reir suidheachaidh coicheangail nan 
gràs; cha lugha i no bhi glòireachadh Chriosd, ann an 
tarruing pheacach do ionnsuidh , agus cumail suas, is toirt 
air a h-aghairt, na beatha spioradail ann an cloinn De, 
gus am bi iad air an abuchadh air son glòire. Ach 
tha aobhar eagail g'am bheil an obair so, ann an 
tomhas mòr, dol às ar sealladh, eadar theachdairean 
agus phobull. Bitheadh an soisgeul air a shearmo- 
nachadh nar measgy ann an gloinne, o là gu là ; ach 
bithith e gun bhrigh dhuinne. Fainaidh peacaich mar 
bha iad, agus cha bhi fàs, ach dol air ais, ann an gràs, 
aig pobull Dhe, mar tig an Spiorad a nuas ! Faic 



Isa. xxxii. 13-17. 'Sann uime sin, 'chum a bhi toirt 
beachd dhùinn air obair an Spioraid, mar tha i air a 
foillseacheadh san Fhocal ; agus sinne a ghluasad gu 
bhi dian-thagradh gu'n tigeadh an Spiorad glormhor 
ud anuas oirnn, eadar theachdairean agus phobull, 
mar Spiorad dùsgaidh, soillseachaidh, iompachaidh, 
solasachaidh, agusnaomhachaidh, a chuir an t-ughdar 
na roinn so ri cheile. Agus se a dhurachd agus 
urnaigh ri Dia, gu'm beannaicheadh Esan an t-" iom- 
radh" do 'n leughadair ! 

E. D. 



IOMRADH AIR OBAIR AN SPIORAID ANN AN 
SLUAGH DHE. 

Air. fonn— " 'Se fulangas mo Shlanuijkear." 
I. 

0, dheanainn luaidh — na'in b' urrainn mi' — ■ 

Air obair Spioraid Dhè ! 
Mar tha i choidh r' a h-aithneachadh, 

'Na toradh^is na beus.* 
'S fior, tha a freumh tur-f holuicht uainn ; 

Mar chraobh 'san talamh sheimh, 
Ach innsidh 'chraobh le 'toradh dhuinn, 

Gu 'm bheil aic bun is freumh. 

II. 
Ach, Ughdair mhoir na h-oibir ud, 

'Sa thobair beath' na slaint', 
An' cridheachaibh do phobuill-se ; 

0, cuidich leam 'sa chàs ! 
Is deonaich saors' is solus dhomh, 

Is breithnachadh, tre ghràs, 
Air d' obair, chum gu'm b' aithne dhomh, 

A h-aithris ann mo dhàn ! 

III. 

O, thainig muthadh gàbhaidh oirnn ; 

'S ro chràiteach e r'a luaidh ! 
Oir thuit gu leir an' Adhamh sinn, 

Is dh' f hagadh anns' sinn truagh : 
Ged chruthaicheadh gu gloirmhor sinn, 

0, chaill an t-òr a shnuagh ! 
'S tha obair ghrinn an òr-cheird nis 

Gu brònach, millt', is truaillt' ! 

* Mat. vii. 20. a 2 



0BAIR AN SFIORAID 
IV. 

A steach do'n t-saoghal thainig sinn— 

Fo bhinn a bhàis gu truagh ! 
Do'n pheacadh nis is traillean sinn, 

'S do Shatan, 'thug oirnn buaidh ì 
y S na h-uile san staid bhrònach ud, 

Mar mhairbh gun deò san uaigh ; 
Gun chuideachadh, gun dochas ac', 

Ach ruisgt' do dhòruinn buan. 

V. 
Ach rùnaich Dia, o shiorruidheachd, 

An' diomhaireachd a ghràidh, 
Seadh, peacaich chaillt', gu miorbhuileach^ 

Tre Chriosd, a thoirt gu slàint' : 
'S mar choisinn Esan saorsa dhoibh ; 

Tha Spiorad Naomh nan gràs 
A' teachd a mach gu'n naomhachadh, 

'S cur riu na saors' gu slàn. 

VI. 

'S gun cheisd is iad an t-àireamh ud 

A gràdhaicheadh le Dia, 
'S a thaghadh air mhodh gràsmhor leis 7 

Airson 'n do bhàsaich Criosd.* 
'S cnn rius' a mhàin 'chompartaicheas 

An Spiorad slainte shior ; 
Is anam dhiubh cha 'n f hàgar leis, 

Gu dol gu bràth a sios. 

VII. 

Nan d' bhàsaich 'n àit nan uile e, 

— Is sud tha cuid ag radh — 
Am bitheadh anam fulang dhiubh, 

Fo ghuin an dara bàis? 
No 'n agradh lagh is ceartas dhiubh 

Na fèich, gu beachd, bha pàight' ? 
0, 's truagh gach sluagh is Teachdair dhiubh ; 

Do 'n bheachd ud a bheir àit ! 
* Eoin x. 11, 28, 



ASSIK AN SLUAGH DHE. 

VIII. 

Is fìor, tha gairm ar soisgeil-ne, 

Gun leth-bheith, do gach sluagh ;* 
Is 'thaobh nan uile 'chreideas e, 

Bidh ac'san saors', le buaidh : 
Is firinn sud ; ach aidich'maid 

Gu'n seas an taghadh buan ; 
Oir 'n da cuid 's punca creidimh iad, 

Air teisteas Righ nan sluagh. 

IX. 

Tha rùinte Dhè na 'n diomhaireachd ; 

'S cha 'n iongha leinn an sgeul : 
Dha fein a mhàin is riaghailt iad, 

'Na ghniomharaibh gu lèir. 
Ach 0, cha b' iad na rùinte ud, 

'Bha dùint 'na uchd o chèin, 
5 Thug e mar riaghailt umhlachd dhuinn ; 

Ach Fhocal cùbhraidh fein.f 

X. 

'An sud tha gairm an t-soisgeil dhuinn, 

— 'S gun cheisd, o chridhe Dhia — 
Gun dàil, air bonn a theisteis-san, 

Bhi teicheadh dh' ionnsuidh Chriosd. 
Tha 'n soisgeul teachd le ughdaras, 

D' am bun dhuinn lùbadh sios: 
Se sud a 's riaghailt umhlachd dhuinn, 

'S cha 'n e na rùinte sior ! 

XI. 

'San cur na saorsa ghlòrmhoir riu, 

Reir orduigh siorruidh Dhè, 
Ni 'n Spiorad obair oirdheirc' orr', 

Mar òr ro dhearbht' na ghnè ; 
Bidh Criosd na bhunait dhochais dhi, 

'S na chomhnadh buan gu rè. 
San aith-bhreith tha i toiseachadh, 

'S tha gloir a' teachd 'na deigh ! 
* Marc xvi. 15, 16. t Deut. xxix, 29. 



OBAIR AN SPIORAID 
XII. 

Is tbaobh gur obair ghràsmhor i, 

Mar tha i innte fein, 
Is ionnann choidh 'na nadur i, 

An' cloinn nan gràs gu lèir ; 
Oir cia b'e eadar-dhealachadh 

A gheibhear measg an treud, 
Is caoraich d' an aon olainn iad, 

'S gu h-uile d' an aon ghnè. 

XIII. 

Ach 's obair tha ro-dhiòmhair i, 

A'm pobull Chriosd 's gach àl ; 
Tre 'm bheil iad 'giulan iomhaigh-san, 

'S le'n anam striochdadh dha ! 
O'n t-saoghal thruagh tha 'n obair ud 

Tur-f holaicht', seadh, do ghnath : 
'S am pàirt, is obair f holaicht' i 

O'n anam fein f huair gràs.* 

XIV. 

Tha 'm Focal, anns gach Tiomnadh dheth, 

Toirt iomraidh shoilleir f hior 
Mu'n obair ghlormhoir inmholt ud, 

Tha ionmhuineach le Criosd. 
Is cumamid ri 'theisteas-san 

Tha seasmhach buan gu sior ; 
Is foghlamaid an teagasg uaith', 

Tre 'n tuig sinn obair Dhia. 

XV. 

Se'n Spiorad Naomh is Ughdar dhi, 

Araon na tùs, 's na fàs ; 
Is se fadheireadh, 'chrùnas i, 

'Chum cliu an Triath gu bràth. 
'S tra thig an Spiorad uasal ud 

A nuas air cloinn a bhàis, 
Fior-nochdaidh e, gu buadhach annt, 

Ard-uachdranachd a ghràis. 

* Col. iii. 3. • ■ . i 



AXN AN SLUAGH DHE. 

XVI. 

Se dhearbhas orr' am peacaidhean ; 

Seadh, peacadh gin is gniomh ; 
'S gur h-e a riabh bu chleachdamh dhoibh, 

Bhi briseadh reachda Dhia ; 
Gu'n d' tharruing sud gach truaighe orr', 

Seadh, truaighean trom is sior ; 
'S gu b' e an ciont a b' uabhasaich, 

Gach uair, bhi 'didltadh Chriosd !* 

XVII. 
Tra bheir e bioradh 's dusgadh dhoibh, 

Is curam mu'n staid chaillt',f 
Bidh mothachadh air cùradh ac', 

'S bhi ruisgt' do'n fheirg a thoill: 
Oir falbhaidh, 'n aon-uair cuideachd uath', 

Gach luideag is fein-f hoill ; 
Is gheibhear sin ri tuireadh iad, 

Gun chuideachadh, gun soills'. 

XVIII. 

Ach anns an luidhe bhrònach ud, 

'S tra theich gach dochas bhrèig', 
An Spiorad bheir 'na throcair dhoibh, 

An dochas, choidh, nach treig. 
Ach lotaidh e mu'n slanuich e ; 

'S bidh 'n sàthadh, theagamh, geur : 
Ach mar is doimhn' an sàthadh ud, 

Bidh 'n slanuchadh d'a reir. 

XIX. 

Gidheadh, fo'n lot cha'n f hag e iad, 

— Cha b'e, gu brath, a rùn — 
Se 'n tarruing chum an t-Slanuighear, 

Gu h-àraidh tha na shùil : 
Is ni e obair ghrasmhor orr', 

'Cur tabhachd annt is lùth's ; 
A chum gu'n creid, 's gu'n tearnar iad, 

'S do ghràs g' an toir iad cliù. 

* Eoin xvi. 8. t Gniomh ii. 37. 



10 OBAIR AN SPIORAID 

XX. 

Seadh, ni e obair ghrasmhor orr' ; 

An nadur ni e nuadh : 
D' an ghoireadh, leis an t-slanuighear, 

An aith-bhreith tha o shuas.* 
'S tra ni an Spiorad gloirmhor ud 

An tabhairt beò 's gach buaidh, 
Ri Criosd, an sin dluth-chordaidh iad, 

Le creideamh beò, san uair. 

XXI. 

Cha ghabhar ach tre chreideamh ris ; 

'S cha chreid sinn choidh dhinn fein; 
Oir anam marbh, co theireadh e, 

G' an creid e teisteas Dhe '? 
Ach ceart mar tha ar sàbhaladh 

chumhachd gràis gu leir, 
Tha 'n creideamh beò, is slaiuteil ud, 

ghràs dhuinn mar an ceudn'. 

XXII. 

Tha mearachd mhor — 's is craiteach i — 

San laths' a dol mu'n cuairt ; 
Ach taitnidh choidh ri nadur i, 

Seadh, nadur feineal truagh ! 
G'am bheil creideamh anns 'n t-Slanuighear, 

Trid am bheil slainte bhuan, 
Dol roimh an aith-breith ghràsmhor ud 

'S o nadur 'g èiridh suas ! 

XXIII. 

Is fior, gu cinnt, gur dleasdanas, 

Bhi creidsinn ann an Criosd ; 
'S bhi gabhail ri a theisteas-san ; 

Oir tha, gun cheist, e fior ; 
Is gur e ciont nam milte e, 

A chual an f hirinn riabh, 
Nach d'thug iad aire 'rireadh dhi, 

'S nach d' chreid iad i o Dhia. 
* Eoin iii. 3. 



ANN AN SLUAGH DHE. 11 

XXIV. 

Ach 's aon ni sud mar dhleasdanas, 

Tha taisbean' ughd'rais Dhe, 
'S a chòir a tha o pheacaich aig, 

Do 'reachd bhi 'g agair geill : 
'S is ni gu h-iomlan eile e, 

'M bheil comas ac, dhiubh fein, 
Bhi gairm gu bith a chreidimh ud 

A anam tha fo'n eug ! 

XXV. 

Na bitheadh neach ag innseadh dhomh, 

Gur firinn sud o Dhia ; 
Oir aicheadhaidh a phiobull e, 

0' thùs gu 'chrich a sios. 
An creideamh 's lus nach d' àraicheadh 

An' gàradh naduir riabh ; 
Dh'f heumadh e fonn a b' fhearr na sud, 

Chum fàs thoirt dha is gniomh. 

XXVI. 

Ri Criosd, a deirim, cordaidh iad, 

Le creideamh beò gu saor : 
Is gheibh iad ceangal posaidh ris, 

Am posadh choidh nach sgaoil. 
Is bheir e dion is stiùradh dhoibh, 

'S fior chomunn dlùth is caomh ; 
'N sin their a cheil', le dùrachd ris, 

'S tu " fear mo rùn, 's mo ghaoil." 

XXVII. 

Se Criosd an f hionain f hirineach, 

Mu'n d' innseadh dhuinn leis fein ; 
'Chompartaicheas gun diobradh riu, 

Am beath 's am brigh gu leir : 
Tha aonadh dlùth is diòmhair ac' 

Ri Criosd,* tre Spiorad Dhè, 
Air nach cuir ùin no siorruidheachd 

Choidh crioch, no idir sgeul. 
* Eoin xv. 



x 






12 OBAIR AN SPIORAID 

XXVIII. 

Se'n t-aonadh bonn a chomuinn ud, 

Th' aig 'phobull-san ri Dia, 
'S tre 'm builich e, gu h-ullamh orr', 

A chomunn blath is fior ; 
Araon se bonn nan còirichean, 

Gu sònruicht', th' ac an' Criosd, 
Tre 'm faigh iad, mar is dochas dhoibh, 

An oighreachd ghlormhor shior. 

XXIX. 

Ach 0, nach aonadh beannuicht' e, 

Th' aig 'n anam nis ri Criosd ! 
Tre chreideamh, choidh, o'n tarruing e 

An toradh nach bi blion : 
Oir 'f hireantachd tha uime-san, 

Tre 'n ghabhadh ris le Dia , 
Is Criosd bidh mar na h-uilibh dha, 

Gu h-uile, is gu sior. 

XXX. 

Bidh 'n Spiorad Naomh a threoraich iad, 

Gu sònruicht', dh'ionnsuidh Chriosd, 
O'n là sin 'gabhail comhnuidh annt', 

Mar Spiorad sòlais shior. 
Is ni e Teampull àluinn dhiubh, 

Mar àite-taimh do Dhia;* 
'S oibrichidh e gu gràsmhor annt', 

Gach là' an toil 's an gniomh. 

XXXI. 

Se'n Spiorad ceudn' a naomhaicheasf 

Gach aon air leth do'n treud, 
A tabhairt cumaidh, 's aomaidh dhoibh, 

A dh' aontann ri toil Dè. 
Is anns an obair dhileas ud, 

Se firinn Fhocail fein 
Am meadhon tre an saothraich e, 

'S ann air gach aon gu leir, 

* 1 Cor. iii. 16. t 1 Pead i. 2. 



ANN AN SLUAGH DHE. 13 

XXXII. 

'S fo obair ghlan na naomhachd ud, 

Bidh gràdh gach aon do Chriosd ; 
Oir thearbadh nis o'n t-saoghal iad, 

'S o chomunn dhaoin' gun Dia. 
lagh a pheacaidh shaoradh iad, * 

'S o dhaors' gach ana-mhiann : 
Tha corp a bhais 'na dhaorsa dhoibh, f 

Ach gheibh iad saors' sa chrioch. 

XXXIII. 

Is fior bidh cathan piantail ac' 

A riabh o f huair iad gras ; 
Oir 'n f heoil bidh choidh a' miannachadh, 

'S ag iarruidh rìs a h-àit. J 
'S an cogadh ud cha chriochnaich e 

Gu sior gu uair a bhà is : 
Ach sguiridh 'n sin gu siorruidh e, 

Oir choisinn Criosd am blàr ! 

XXXIV. 

Ach maille ris gach sàruchadh, 

Is cràdh a th'ac o'n f heoil, 
Thig saighdean geur o Shatan thuc, || 

Gu bràth, tha orr' an' tòir. 
'S bheir daoine fuath bhios dearbhta dhoibh, 

Is deochan searbh r' an òl ; 
An' so bithidh geur-leanmhuinn orr', 

Is garbhlachd ac' 'san ròd. 

XXXV. 

Ach gheibh gach neach do'n àireamh ud, 

Gun teagamh, gràs is glòir : 
Oir chionn gur beò an Slanuighear, 

G-u bràth bidh iadsan beò. § 
'Se gealladh cinnt' an Tighearn' dhoibh, 

Gu'n siob e uath' na deòir ; 
'S bidh es' na chuibhrionn siorruidh dhoibh, 

'S thig crioch air lathaibh 'm bròin. ** 

* Rom. viii. 2. t Roni. vii. 24. % Gal. v. 17. || Ephes. vi. 16 
§ Eoin } xiv. 19. ** Isa. lx. 20. 



OBAIR AN SPIORAIB 

XXXVI. 

0, leanamaid an naomhachd ud, 

Ni 'n t-anam aon ri Criosd, 
An' coslas is an' caomhalachd, 

'S an' comunn saor is sior ! 
Do'n pheacadh is fior namhaid i, 

'S is bàs i dha 'sa chrioch ! 
Se mais is gloir ar nadur i, 

'S tre' meal gu brath sinn Dia ! 

XXXVII. 

Se Splorad naomh na firinn e, 

A mhìnicheas a ciall, * 
'N sin gabhaidh iad d'a rireadh rith', 

Mar 'n f hirinn tha o Dhia. 
Is bithidh si, tre'n f hàsach, dhoibh 

Mar sgàthan aoillear fior, 
'Sam faic iad Gloir an t-Slanuighir, 

Tha àillidh mar a ghrian ! 

XXXVII. 
Bidh Focal Chriosd mar sgàthan doibh, 

'Sam faic iad àilleachd fein ; 
'S ni 'n sealladh mnthadh àluinn orr, 

Gu'n nadur-san, 'sa sgeimh. j* 
'S ma thugadh suilean fosgailt' dhoibhj 

Is sgoltadh tuigs? is leirs', 
'Chum faicsinn gloir' a chuspair ud ; 

Sud obair Spiorad Dhè. 

XXXIX. 

Bidh 'm Focal naomh 'na lòchran dhoibh, 

Fuidh sheolaidh 'n Spioraid cheudn', 
Tre'm bi aid air an treòrachadh 

Gu tir na gloir' gu rè. J 
Bu chianail dorch an turus dhoihh, 

— 'S cha b' turus i gu nèamh — 
Mur bitheadh 'n lòchran dealrach ud, 

'Toirt soluis dhoibh na'n ceum. 
* 1 Cor. ii. 10, 12. t II Cor. iii. 18. X Salm. cxix. 105., 



AKN AN SLUAGH DH£. * 15 

XL. 

Se'n f hirinn 's bonnchar creidimh dhoibh, 

Mar theisteas fiorghlan Dhè ; 
Tre'm fairich, is an aidich iad, 

Gur coigrich iad fo ghrèin : 
Tre chreideamh 'n f hocail gluaisidh iad, 

Nan turus suas gu nèamh; * 
'San Spiorad cumaidh suas annt' e, 

Tre bhuaidh a chruinne-cheus*. 

XLI. 

Se an crann-ceus' gu sonruichte, 

An lòn 's an dion 's an steigh ; 
An' sud tha seasamh gloirmhor ac', 

Air carraig chomhnard rèidh. f 
'Sa mheud 's a f huair an creideamh ud, 

A ghlacas teisteas Dhè, 
'S iad-san gu fior a dh'aidicheas, 

Gun saidealtas, e fein. 

XLII. 

Seadh, aidichidh 's cha'n àicheadh iad, 

Gun nàire aire an gruaidh, 
Fior-ghloir is crùn an t-slanuighir, 

'Chuir cuid, 'n ar là, san uaigh ! 
Oir chuir iad cùl — 's cha chiùirteach leo— 

Ri ughd'ras Chriosd san uair, 
Is roghnaicheadh, le durachd leo. 

An rùsg an àit an TJain. J 

XLIII. 
Och, sud gu lagh is Cùirtibh iad, 

Gu cidrradh oighreachd Dhia ! 
"S do dhaoinibh thugadh umhlachd leo, 

A' lùbadh dhoibh roimh Chriosd : 
Is ruaig iad às a ghàradh e, 

San robh a thàmh o chian ; 
Is dh'fhàgadh nis mar f hàsach e, 

Na ghàradh tioram blion ! 

» IT Cor. v. 7. t Saìm. sl. 2. + Eoin, x. 12, 13 ; 

Esec. 3xtìt„ 11-20. Jer, xii, 7-12, 



16 OBAIR AN SPIORAID 

XLIV. 

'S ma tha iad measg an àireimh ud, 

A mhothaich gràs a riabh : 
Eiu theiririn — ged nach fàidh mi — 

Gu'm faigh iad cràdh is pian. 
Is ni e nach gabh àicheadh dhuinn, 

G'an d' chràidh iad Spiorad Dhia ; 
'S gu'n luidh orr' doille 's fàsalachd, 

An teagasg dh'f hagas blion ! 

XLV. 

Ach cia be f huair an creideamh ud, 

A ghreimicheas ri Criosd, 
Dhoibh bheirear neart gu' aideachadh, 

'S gu seasamh leis gu dian : 
Oir 'n Spiorad, tha 'na throcair-san, 

'Na chomhnaidh annt' gu sior, 
An creideamh cumaidh beò e annt', 

Seadh, beò annt' gus a chrioch. 

XLVI. 

Se Spiorad na h-uchdmhacachd e, 

A'm macaibh Dhè nan sluagh, 
A theagaisgeas le acaireachd 

Dhoibh aba 'ghlaodh 'na chluais ;* 
Oir bheir e muinghin cloinne dhoibh ; 

Is aithne ghian' le buaidh, 
Air Dia 'na aogas athaireil, 

'N sin theid an aba suas ! 
XLVII. 
Bithidh e na f hear-tagar annt', 

Ag eadar-ghuidh' ìe buaidh ; 
G'an teagasg gu bhi'g aslachadh, 

Le osnaibh tha do-luaidh f 
Seadh, ni e pobull urnaigh dhiubb^ 

'S gach dùich a'm bheil an cuairt : 
Is gheibh iad neart is ùrachadh, 

'N tra thig an driùchd a nuas. 

* Rom. viii. 14. t Rom. viii. 28. 



ANN AN SLUAGH DHE. 17 

XLVIII. 

Aig uairibh, an tra' lùbas iad 

An glùn, aig caithir gràis, 
Thig frasan blà is ùrail orr', 

Mar dhriùchd a bheir orr' fàs. 
Is ruithidh 'n sin gu sùrdail iad, 

An cùrs', o là gu là ; 
Is gheibh thu 'n anail chùbhraidh ac', 

'Sa ghnùis bhios geanail tlà. 

XLIX. 

Ach 0, nach robh mar Jacob sinn, 

Le spàirn a ghleac gu dian ;* 
Gus 'n d'fhuair e 'bheannachd àraidh ud, 

A dh'f hag e air a rian ! 
Oir ged bha 'n t-aingeal gràsmhoir ud, 

Tur laidir gu' chur sios; 
'Sann chuir e neart is tàbhachd ann, 

Rinn Jacob treun sa ghniomh. 

L. 

Se gealladh Dhia do Israel, 

A dh' f hiosraich e le ghràs, 
G'am bi e mar an t-uisge dhoibh, 

Mar uisge mìn is tlàth. f 
Ach 's minic thug e dòirtidhean, + 

A chòrr air 'f heartaibh gnàicht', 
Tre 'n chuireadh aois is oigridh leis, 

Gu sònruicht', dh' iarruidh slaint'. 

LT. 

O c'ait an diugh, 'm bheil cuimhneachas 

Nan linn chaidh seachad uainn ? 
San robh e do ar sinnearibh 

Toirt cuingeis. iomadh uair ! 
5 N tra bha an Spiorad glòirmhor ud 

'G a dhoirteadh chean anuas, 
'<S gu slanuighear g'an treorachadh, 

'San d' fhuair iad sòlas buan! 

Gen. sxxii. 24-26. t Hos. xiv. 5. | I sa . -sliv. & 
B 2 



18 OEAIR AN SPIORAIP 

LII. 

Bu shealladh ait do Throcair sud, 

— D' am b' bhròn gun cheist ar truaigh- 
'N tra thigeadh 'n Spicurad glòirmhor ud, 

'Na dhòirtidhean a nuas ; 
'S tra ghlacadh e na ceudan dhiubh, 

Seadh, ceudan an aon uair ! 
G' an tarruing leis gu h-eifeachdach, 

Gu treud is crò an Uain. 

LIII. 

An sin bha laithean samhraidh ac', 

'San dannsadh iad gu gleust' : 
Chaidh thairis nis an geamhradh uath' 

'S chluinnt' oran binn nan eun : 
'S na measgsan, chluinnt, gu suilbhireach 

Guth a cholumain shèimh' : 
Chitht' lus is geug fo thoradh 'n sin ; 

; S an talamh fein fo sgèimh ! * 

LIV. 

'S cha' ne g*an cual, ach chunnaic sinn ; 

'S bu sheallaeh beannuicht' e ! 
'Se peacaich thruagh, gu muladach, 

Ri tuireadh 's sileadh dheur ! 
Oir mhothaicheadh an cunnart leo, 

'S bhi nis fo mhallachd Dhè , 

Air 'n d'thug an Spioradurramach, 
Le chumhachd-san, dhoibh lèirs'. 

LV. 

5 Se rinn na shealladh beannuicht' e, 

Am focal bhi dol sàs 
A'm peacaich laidir chennairceach, 

'S g' an leagadh sios gu làr : 
'S an Spiorad leis 'n do leònadh iad, 

G' an treorachadh gu slàint' ; 
Air Slanuighear 'toirt eolais dhoibh, 

'S g'am posadh ris gu bràth. 

* Dan. Sholaimh ii. 11-31. 



ANN AX SLUÀGH DHE 19 

LVI. 

Tha cuid f huair dhachaidh sàbhailt dhiubh 

S' air leabaidh 'm bàis rinn sgeul, 
Air cumhachd 's gràdh an t-Slanuighir, 

A nochd a ghràs dhoibrr fein : 
Is anns a chreideamh bhàsaich iad, * 

Ann dochas slainte rè, 
'N tra chuireadh 'thaobh is dh'f hagadh leo, 

Am paillunn talmhaidh crèidh. f 

LVII. 

'S tha chuid dhiubh fathast dh'fhagadh dhuinn, 

Tre chaoimhneas ghràidh ar Dè, 
Nis beo tre chreideamh 'n t-Slanuighir, 

'S a' gluas'd gach là d'a reir. 
Is Dia gu' n gleidh gu sabhailt iad 

O Shatan, 's uatha fein ; 
'S o shaoghal coimheach ardanach ! 

'S gu'n cuir an t-àireamh 'meud ! 

LVIIL 

Is truagh gach neach a dh'àicheadhas 

Gur obair ghràis a bh' ann ! 
'S g'am b' shoillear do na Brathraibh i, 

'S do chairdibh Chriosd 'san àm : 
A thaobh na sheallas tàireil oirr% 

Ag radh gur e bh' innt moll, 
No chuireas à leth Shatain i, + 

Bidh cràdh ac dheth is call ! 

LIX. 

'S fior, bha iad measg an àireimh ùd, 

Air 'n d' thainig crith' is gluas'd ; 
Ach thuit'air falbh o'n là sin iad : 

'S mo chradh, tha'd nis na'n suain ! 
Ach c'ait' 'n robh 'n Spiorad saothreachadh 

'Measg dhaoine riabh, le buaidh, 
Nach cuireadh Dia an t-saoghail so 

Faoin-dhealbh do 'n obair suas ? 

* Eubli. xi. 13. t II Cor. v. 1. 1 Mat. xii. 24, 31 32. 



20 OBAIR AN SPIORAID. 

LX„ 

Ach co, a chionn sin, dh'àicheadhadh 

G' am b' obair ghràsmhor i ? 
No 'chuireadh à leth Shatain i ? 

Bu chràiteach goirt an ni ! 
San t-siol as faillain dh'fhàsas dhuinn, 

Bidh diasan fàs gun bhrìgh ; 
Ach, a chionn sin co 'chàineadh e, 

No 'leigeadh dha dol dhith? 

LXI. 

Ach 'chloinn na oibir ghràsmhoir ud, 

Na cràidhibh Spiorad Dhè; * 
Tha annaibh na f hear-àiteachaidh, 

Mar Spiorad gràis gu rè ! 
Mun tarruing e a làthaireachd, 

Rè iomadh là uaibh fein, 
'S gu'm faigh sibh caoil' is fàsalachd, 

A dh'f hàgas sibh gun f heum ? 

LXIL 

Cha 'ne, gu tur, gu'm fag e iad, 

'S an d' ghabh e tamh a riabh ; 
Oir seasaidh 'n ceangal gràsmhor ud, 

Gu bràth, a th'ac ri Criosd. 
Ach bidh mar phreas an gàradh iad ; 

A dh'f hàsadh seac is crion, 
A 'f hreumhan ged nach bàsaich iad, 

Air 'bharr cha 'n fhaic thu biadh. 

LXIIL 

Ach 's truagh gun cheist, gach anam dhiubh, 

Do nach aithne am feum 
Air 'n obair mhor is bheànnuicht' ud, 

A dh'f hairich pobull Dè ! 
Oir peacadh bithidh riaghladh annt', 

'S an diabhul mar an ceudn' ! 
Is fanaidh fearg an Tighearn' orr', 

Do Chriosd mur toir iad gèill ! 
Ephes. iv. 30. 



ÈEffi AN SLUAGH DHE. 
LXIV. 

Bha cuid dhiubh na'n suil-f hianuisibh 

Air obair Dhia 'san uair, 
'S iad fein na'n seasamh diomhanach ; 

Po Chriosd gun tabhairt cluais, 
'N tra chaidh e mach 'na charbad-san, 

Air anamaibh 'toirt buaidh' ! 
Ach nis, an là ud dh'f halbh e uath ; 

'S an staid, gu dearbh, tha truagh ! 

LXV. 

Se 'n Spiorad Naomh ni toileach iad, 

Bhi tabhairt geill do Chriosd ; 
'S am bi gach saors' is sonas ac', 

Nach dealaich riu gu sior. 
'S O ! anam, thoir an obair dha, 

A bhuineas dha mar Dhia ! 
Mu'n tig am bàs gu h-obainn ort, 

G' a d' leagadh teann a sios ! 

LXVI. 

'N sin dorus trocair dùnar ort, 

Bha dlùth dhuit fad do là ; 
Tre 'n tugadh cothrom dùsgaidh dhuit 

Gu cùram mu do shlaint' ; 
Ach chionn gu'n d' chuireadh cùl leat rith', 

Bidh cùradh agad 's cràdh ; 
Oir dh'f halbh a nis an ùin ud uait ; 

An ùin nach pill gu bràth ! 

LXVII. 

Ach fathast 'm feadh 's tha ùin ann dhuit, 

Is gairm as-ùr o Dhia, 
Mo thruaighe leir, nach dùisgeadh tu 

'S nach dùnadh tu ri Criosd ! 
Tha 'ghairdean fathast sìnte dhuit, 

O creid gu cunnt' gur fior ! 
'S gun dàil, ma se, 's nach pill thu ris, 

Di-mhilltear thu gu sior ! 



21 



22 OBAIR AN SPIORAID 

LXVIII. 
Mo thruaighe leir, cha 'n aithne dhuit 

Do chunnart no do chall, 
No 'mhallachd tha 'na luidhe ort, 

Mar eallach tuille 's trom ! 
'S cha 'n e a's lugha cunnairt dhuit, 

Do d' chunnart a bhi dall ! 
Ach Dia gu 'n tog an dalladh dhiot, 

Mu 'n leagar thu fo'n fhonn ! 

LXIX. 

Is sibb.se 'shluaigh mo chùraim-sa 

0, b' e mo dhùrachd dhian, 
Ri Fear mo ghràidh gu ,n dùnadh sibh ; 

'San ùir mu 'n luidhinn sios ! 
Oir dhoirteadh e, 'na ghaolsan oirbh, 

An Spiorad Naomh gu fial : 
Gluaisibh ! — teichibh ! — aomaibh ris ! 

Seadh, aomaibh, — 's gabhaibh ciall ! 

LXX. 

Tha iomadh dhibhs' mi-chùramach ; 

— Is ciùrtach leam a luaidh ! — 
! idir c'uin a dhuisgeas sibh, 

O 'r dùsal throm, 's 'ur suain ? 
Oir ma gheibh bàs is breitheanas, 

— Tha feitheadh air gach sluagh — 
Sibhse gun Chriosd 's gun mhaitheanas, 

'Ur seasamh bithidh truagh ! 

LXXI. 

'S ma chi mi 'measg an àireimh sibh, 

San là an nochdar Chriosd, 
Chum sgaradh choidh o 'lathair-san, 

Na rinn air tàir a riabh : 
Is ni e 'n diugh ni deurach mi, 

— Ach sgeul e bhitheas fior — 
Ri 'r diteadh-san gu 'm feumar leam, 

Mo sheul a chuir gu sior ! 



ANN AN SLUAGH DHE 23 

LXXII. 

;Sa chuid 'n ur measg a ghradhaicheadh 

Le Dia nan gràs o chian ; 
; S mar thoradh air a ghràdhsan dhuibh, 

A thàlaidh sibh gu Criosd ; 
Gu 'n robh a Spiorad gràsmhorsan, 

'Ghabh tamh 'na phobull riabh, 
'Chiodh maille ruibh, 's 'gur'n àiteachadh 

— Sud m' urnaigh ghnàth ri Dia — 

LXXIII. 

'S fo stiùradh 'n Spioraid uasail ud, 

A chuireadh nuas 's gach àl, 
bithibh beò, is gluaisear leibh 

Seadh, gluasibh ann gach là !* 
Faigheadh e tric a lùbadh sibh, 

Is dlùth ri caithir ghrais ; 
Is cuimhnichibh 'n ur 'n urnuighibh 

'M Fear-iuil le 'miann 'ur slaint' ! 

LXXIV. 

Is tagairibh, gu dùrachdach, 

G' an tigeadh 'n driùchd a nuas, 
D' ar'n Eglais bheireadh ùrachadh 

Is lùth's gu seasamh suas ; 
Gu seasamh le a Ceannard-san, 

A cheangal ris sau uair ; 
Is bheirear dhi na beannachdan 

A cheannaich ed'a shluagh. 

LXXV. 

'Sa theachdairean an Tighearna, 

'Na Fhionansan f huair dreuchd, 
'S na thigh' a ghabh ri riaghladhsan ; 

'S tha 'g iarruidh maith an treud ; 
! chuireadh leis fo f hiachaibh sibh 

'Bhi biathadh 'phobuill fein, 
Is peacaich 'ghairm gu striochadh dha, 

'Sam bi ac dion gu rè ! 

* Gal. v. 25. 



24 OBAIR AK SPIORAID. 

LXXVI. 

Air driùchd an Spioraid ghlòrmhoir ud 

Biodh eolas agaibh 's leirs' ; 
Is thugaibh àite comhnuidh dha, 

Gu sònruicht', annaibh fein. 
Oir se bheir saors is comas dhuibh, 

Ni ullamh sibh san dreuchd ; 
'S a dh'easbhuidh ghnùis 's a chomunn-san, 

'Ur 'n obair tha gun f heum ! 

LXXVII. 

O bithibh choidh mar sholusaibh, 

Ro-dhealrach measg an t-sluaigh;* 
Is cuimhnichibh gur salainn sibh, 

Do 'n talamh 'm bheil ur cuairt.f 
Is seirmadh gloir Fear-saoruidh leibh, 

— A ghaol, a bhàs, 's a bhuaidh — 
'S fo dhriùchd an Spioraid saothraichibh ; 

'S 'ur saothair-san gheibh duais. 

LXXVIII. 

Ach Dia nan gràs gu'n deònaicheadh, 

A Spiorad dhoirteadh nuas ! 
Chum tional steach nam fògarach, 

'S gach sean is òg a ghluas'd ! 
Gu'n duisgeadh e na codalaich, 

Gun eagal tha na'n suainn ! 
'S gu neartaicheadh e phobull-san, 

Gu cogadh leis an Uan ! 

LXXIX. 

Ach cia mar nithear sgeula leam, 

Air Spiorad Dhè, gu slàn' 
'Na obair dhiomhair eifeachdach 

Air 'phobull fein 's gach àl ! 
Is obair 'shruth o 'n Diadhachd i ; 

'San Diadhachd tha a tàmh ! 
Seadh, obair air son siorruidheachd ! 

'N so criochnaicheam mo dhàn. 
* Phil. ii. 15. t Mat. v. 13. 

DING1VALL ; PRINTED AT TJIE ADVERTI5ER OFFICE. 



( *S ) 

choifreagadh, ag radh ris an f hion a thug è d' a 
dheifciobiuibh, Toradh nafonamhuin % Mat. xxvi. 20. 
Agus deir an t abftoi Pol ris an ni a bha 'n luchd 
comuineach' a' gabhail, aran agus fìon ; " Ach 
" ceafnuigheadh duin' e fein, agus mar fìn itheadh 
" è do 'n aranyè, agus òladh è do 'n chupan fa" 
1 Cor. xi. 2S. 

C. Cìcnnas ma feadh ata briathraibh Jin Chrioft r' an 
tuigjìn, Mat. xxvi. 26. Is e fo mo chorpfa ? 

F, Mar 'ta gach Proteftanach agus gach Papanach 
ag tuigfin na m\briathraibhfin, iCor.x.4. "Agus b'i 
" aCharruig fin Crioft." Mar fo, " Is e an t aran 
" fo mo chorpfa," mar gu 'n abradh è, " Ata '11 
" t aran fo a' taifbean mo chuirpfe," agus ata è mar 
chuimhneachan dhuibhfe air, agus uime fin, ata è 
ag radh ofbarr, " Deanamh fo mar chuimhneachan 
" ormfV 

C. A dubhairt ihu^ gu bheìl ieagafg na brigh-atharracP 
■ag mealladh dhaoine gu peacadh ; cionnas ata fo foil'ieir ? 

F. Ata e 'g an tarruing chucn iodhoi-àdhraidh, 
ni ata air a-dhiteadhleDia ann fan fcrioptnr naomha 
thar gach peac' eile. 

C. Cicunas ata e 'g am mealladh gu iodhoì-àdhraidh ? 

F. Air bhi do na Papanaich aìr an teagafg, gu 
bheil an t aran agus am fion, an diaidh ao coifreag- 
adh, da rireadh air an atharrach' gu corp a.gus fuit. 
Chrioft, is iomchuidh. ìeò àdhradh crabhach a 
thabhairt dhoibh ; ach, mar dheai bha linne* gu 
bheil iad ag fantain an diaidli an coiireagadh mar 
bha iad roimhe, àta iad re adhradh do chreamir ni 
as è an t iodhohklhradh is mo. 

C Ciod a dabhaìrt Averos an i aij]:v:cacl Arahiànacl 
m ì an teagafg jh f 

F. " Do chuairti-gh me (cìeir eifean) an faogliaL 
" agus thachair \uchd baraile eagfamhuii orm ? " ach. 
" reachch no luchd faobh bhar'ail co neo'-mhoth- 
" achail ris na Crioftui'ean ni fhacas riamh, oir ìe 
" \<n fìach &in ataid ag i?h a« De d' anbheil iad ag 

deanamfi 



( 26 ) 

<( deanamh àdhraidh." 

C. Am bheil Cajetcn am Priotnh-cheann ag aid' ìche 
nach 'eil e 'n àit' air bith fan t feifger/I, gu bheil an 
t aran air atharrach' gu corp Cbrio/I, ach gu bheil an 
teagafgfe aca o ughdarras na h eaglais ? 

P. Ata e. Faice a leabhar Aquin. part. 2, 3. 
C. Nach 'eil ar Slanui' '-fhear ag racìh ris anfhion 
'itnn fa chupan an diaidh a choifreagadh, Toradh na 
fineamhuin ? 

F. Ata. " Cha 'n 61 mi o fo fuas do 'n toraflh 

<f fo na f ìneamhuin, gu 'n uig, 'cjjV. Mat. xxvi. 29. 

C. Nach deacha na h uiread do cheuda bliadhna feachad 

do 'n Chriofìui'eachd ma V; cualas iotnradh air teagafg na 

briogh-atharrach fan t faoghal P 

F. Chuaidh. Oir ata Aufiin a bha ann fa cbeanh nnh 
ìinn, agusd'am bheii meas mòr an eaglais naRoimh, 
ag radh ris an aran agus an f hion ann an facramaint 
«a fuipeir, " Comhartha agus cofamhluchd cuirp 
agus foladh Chrioft ; agus ata' Gelafius am Papa a 
bh' ann an deireadh na linn fm fein, ag radh, " Cha 
fi 'n'eil an t aran agus am fionann fan t facramaint, 
(i ag fgur o bhi nan. aran agus 'n am fion thaobh 
t( brigh agus nadurra, ach is iad iomhaigh agus cof- 
<f amhlachd cuirp agus folaChrioft *." Agus ata ard 
chomhairle Chònftantinople ann fan ochd.imh linn, 
ag radh re facramaint na fuipeir, " lomhaigh cuirp 
«* bheò Chrioft f. 

Thog teagafg na brigh-atharrach ceann an toifeach 
le manach ann fan t feachdamh ìinn, agus na dhiaidh 
iìn ghabh dara comhairle Nice, ria gu f.ulheach, a 
. thug air thus a fteach àdhradh iomhaighean ann 
aghaidh comhairle Chonftantinople. Na dhiaidh 
fin, bha 'n teagafg fo, alr a ihoirt chum eaglais nan 
Laidinn anfan naothadhlìim,IePafcafiusRadbertusj 
Abbot Chorby, ìnar'ta Eeilarmine, agus Sirmondus, 
dafgriobhadairPhapanach ag i'nnfeadli dhuìnn, ach 
rinneadh confugha' an aghaigh an teagaifg fo, tuille 
as 300 bliadhna, le daoinibh co chliuteach thaobh 

foghlum, 
£>e duab. nat. Guìftì, f'Conf. Conihnt, acl 6 t 



{ 27 ) 

roghlum, agus diadhachd, fa bh'ann lnH h amaibh 
ììn, agus ni 'n drinneadh puing creidimh dhith, gu 
'n uig ceathraaih comhairìe Lateran ann ian dara, 
ìinn deug, faoi Phapa Innocent III. an neach a 
ihuidheich an geur ranniuchadh an toifeach, agus 
cha raibh £i air a daingneachadh gu 'n uig comhairle 
Trent ann fa chuigeadh linn deug. Ata Erafmus 
a chaiih ahheatha, agus a dheug na Phapanach, 
agus a bha na b' f hiofraich na mòran air fgriobh- 
aibh aithreacha' na h eagiais ag radh, " Gu raibh 
%i fe an-moch m' an raibh an blirigh-atharrach' air 
" a mine«chadh ìeis an eaglais, agus gu raibh a 
4 * h ainm agus a nadur an ain-f hios do na iìnfi^bh. ,, 

C. Nach *eil na Papanauh ag ìnnfeadh dhuinn gu 
fead uìle chumhachd Dke brigh-atkarruch' oibreachqdh ? 

F % Ata iad ; ach mar ata brigh atharruch mi- 
riufanta, agus na ni ata cur na aghaidh fein, cha. 
'n f head e bhi na chufboir cumhachd diadhaidh. 

C. Nach-'eil ar S/anui'-fhear ag radh, Mur ith fibh 
feoil Mhic an duine, agus mar òl fibh f huil, cha 
'n 'eil beatha agaibh ionnaibh l Eoin vi. 53. 

f F. Ata è 5 ach ann fa chaibideul rln fein, rann 
63. ata e ag radh, " Se an fpiorad a bheothaicheas, 
" ni bheil tairbh air bith 'fan f hèoii, na briathra 
" 'ta mis' a' labhairt ribh, is fpiorad agus is beaiha 
u iad •," far am bheil è gu foilleir ag innfeacih dhuinn^ 
'gu raibh na labhair c mu thiomchioLl itìie f heoia, 
agus 61 f hola fkn, r' an tuighnn air doigh fpioradaii, 
agus nach b' ann air doigh chorpora. 

C. Nach \eil e leoir Jìwilleìr gu do thuig deifciobutl 
Chriojl na briathraibhfin, Se fo mo chorpfa, &c. air 
doigh chofamhlachd ? 

F. Ata ; oir an tuigeacth iad è àir doigh chorpora, 
thaifbeine iad an iongantas mu theagafg co neo- 
ghnathaighte, agus co mhòr an aghaìdh am moth- 
aiche agus an riofun, agus is cofmhuii gu labhradh 
iad air an doigh 10, " A Thighearna, cionnas a 
dh' fheadas e bhi gur hean c aran fo do chorpia; 
C 2 agus 



( 23 ) 

agus ani £on fo t fhuil fo, 'n uair ata thu a't fhuidhe 
Ihine, agus ag cainnt rinn ! — Cionnas a dh' f headas 
e hhi, gu 'n d' toir thu dhuinne do chorp, do chorp 
gu h iomlan r' a ith, agus t f huil gu h iomìan r' a 
h òl, agus iln le d' hmhan fein ? ' Àchchi tinnnach 
tio nochd iàd ionng^ntas air bith nm-n chuis fo, 
ni as mo na rinn iad 'n uair a dubhnirt è ann ion- 
adaibh eile, Is mife an dcrus, Is mife anfhineamhuin." 

II F. C. Ach a dubhcnrt thu y gu hheil mar an c&adna^ 
ìomadni'g an teaGASG le eagtais na Roimh, ata an. 
aghaidhfocaitDe, agns uimefm^na mearachdaibh fgriofach ; 
an ainmsìch thu cuid dhuibb dhamh f. 

F. 'S iad an t feachd io a chuid as fonruighte 
dhuibh, eadhm, 

i. Nich 'erl gach aon ni feumail chum flainte 
againn' ann fan fgriopmir. 

2. Gu 'm bhetl iad dorcha doi-thuigfin ann an 
cuid do nithe priomh f heumaiì r' an creidfinn. 

3. Gur h e Papa na Roimh fni-cheimnigheadh, 
no fear ronad an abftol Pheadair, agus ard cheann 
na-h eaglais Chrioftuidh. 

4. Gu 'n do fhuidheioh Dia ann a eaglais, aon 
ard bhreitheamh ata neo'-mhearachdach ann cuif- 
ibh creidimh. 

5. Gu bheil Jofa Crioiì ann fan aifrionn,^ air a 
thoirt fuas mar iobairt leis an t fagairt, air fon 
peacaidh nam beò. agus nam marbh. 

6. Gum bheil anmaibh nan naoimh, re h am 
bàis ag dol do ionad ris an deir iadfan Pugoideor- 
achd, chum bhi air an gtanadh o gach aon pheacadh 
m' an d' theid iad a fteach do rioghachd neamh. 

7. Gur h ì eaglais na Roimh an fhior eaglais a- 
mhain, agus nach f head neaoh air bith, bhi air a 
theafairgin a fgaras è fein u'tpe, 

C. Cionnas 'ata thu dearbha, gu bhail e r n aghauìh 
focail De, bhi ag radh, Nach Vd gach aon ni ata feum- 
ai* chum flainte ann i'na fcnoptuiribh iraomha? 

F. Ata e foilkir o bluiàthraibh an abftoiì, 2 Tim. 



( 20 ) 

iii. 16, 17. " Ta an fcrioptur uil' air a dkeachdadh 
M le Spiorad De, agus 'ta è tarbhach chum teagaifg,. 
" chum fprcige, chum leafachaidh, chtim òilein ann 
M am firinnteachd : Chum 'fgum bi ògiaoch Dlie- 
m coi'-Honta lan deas chum gach uile dheadh oibre.'" 5 
2 Tim. iii. 15. " Agus o bha tu a' d' leanabh gu -m 
a b' aithne dhuit na fcrioptuir naomha, ata comaU 
M ach air thufa dheanamh glic chum hVmte." 

C. Nach raibh aithreacha na h eaglais, re iomadh 4hin % • 
ag radh mu na fcrioptuire naomh, gu 'n raibh gach aoti 
ni feumail ckumjìainte r' ' an faghailionnta ? 

F. Bha. Is gann ata puinc air bith do 'n chrcid- 
imh Chrioftaidh leis am bheil iad ag aòntuchadh - 
co aòn fgeulach. Ata Tren^us ag radh, " Ata na 
" fcrioptuire iomian, air an labhairt a fhoca-1 agus 
" Spiorad De *." Ata Tertullian ag radh, "Nochda' 
" iadfan ata do bhùth Hermagenes dhuir.n' gu 'nj > 
" bheil e fgriobhta ; agus mar 'eil e fgriobhta, bith- ■ 
" eadh eagaì orrafan gu bheil do 'ruinn a' feitheamh ' 
" air na h uile a chuireas ris, no bheir air falbh;' 9 
agus airis a deir è, " Ata mi moladh iomlanachd 
" nan fcrioptuire." Agus a deir Bafìl, " Is aòmadh 
" foilleir o 'n fhirinn^ bhi cur cul ris na puirtcibh 
" ta fgriobhta, nobhi toirr a (teach ni air bith nach. • 
" 'eil fgriobhta." Deir • Ciem-ens-- Alexandrinus re 
aòntuchadh an t Sean Tiomnaidh,agus anTiomnadh- 
Nuaidh, " riaghaik chinnteach na h eaglais, agus 
" clach dearbhaidh an m ata fior o 'n ni ata na 
" bhreig."-' Deir Chryfoftom ris na fcrioptuiribh, 
<* Meidh rocho'-thromachjagus^riaghailtchinntich' 
" na firinn dhiadhaidh f." Agus deir Vincentìus 
Lirineniis, " Ata lagh, no riaghaii nan lcrioptuir " 
" iomlan 4;." ' 

C. Ckanas aia thu dearbha- nach 'V:,* nà fcriopiùiribh 
dorcfja doi-thuigftn y ann nithe feumaiJ chumfJainie ? 

F. Ata y n Salmodair ag radh, " Gu raibh focat 
" De raar lochrann d' a chcfaibh, agus mar fhohis 
" d' a cheimibb," Sah cxix. 105. Agus ata \\ t ab- 

C 3 ftol I 

* LiWj, ch> r, f Hom, 13. % Ccntra Herm. ch, 2,. . 



( 33 ; 

itol Poi ag deimhinneacha, " Ma ta ar foifgeul ne 
M folaichte, is ann dhoibh fin 'ta caillte ata fe fo- 
" ìaichte." u Ann fan do dhaìl dia an t faoghail 
st an intinn," 2 Cor. iv 3, 4. 

C. Mu meìrftnn an aire gu neo'-mheangail do na bheìl 
a'ir a chùirfos gu foilleir annfan ferioptur agus mu nl 
finnfaothair le dichea!l> chum e'olas fhaghail air anfhir- 
inn, ambi finn air ar coimhid mhearachdaibh millteach 
ann an crabhadh ? 

■F. ■ Bitheadh fmn, (deir ar Slanui'-fhear) " Ma J s 
« aill le neach air bith a thoils a dheanamh, (eadhon 
" toil De) bithidh fios aige m' an teagafg an ann 
«* o Dhia ata è, no 'm bheii mife a r ìabhairt uam 
« fein," Eoin vii. 17. Agus mar 'ta congnamh 
gràfmhor an fpioraid naoimh air a ghealltain do 
gach neach ata gu h iriofal, agus le durachd g' a. 
rarruidh, gun teagamh coimhideadh eifean na h uiie 
o mhearachdaibh millteach, ata gnathacha' meadh- 
ona' nan giàs gu dithchiollach, agus ag afluchadl* 
congnamh oDhia, agus ag beachdacha' air na fcriop* 
tuire air dcigh iomchuidh. 

C. Nach y eil deadh àdhbhar aguinn a mheas, gur- 
isnfgafg hreige an teagafg Papanach fn> ata cur fuas 
heul-oìdeas eagìais na Roimh ann an co-ughdarras ris na 
fcrioptuiribh naomh ? 

F. Ata gu cinnteach. ^ 

€. Nach'eilna confpoìdeadh aihog ceann mucnoimhid 
m cafg, mu aith-bhaifdeadh eiriceachdaidh, agus confpoid* 
eadh eag-famhaiì eile, nan dearbha foilleir air neJ-chnni 
gach beul-tkeagafg ? 

F. Ata iad. 

C. Cwnnas ata ihu dearbha, gur mearachd bki ag 
radh pur h e am Papa mar foi chermnicheadh, »0 fear 
tonaid an abfoU' Pheadair, ard ckeann na h eaglais 
Chrwfaidh? \ r . 

F Ge dob'ean Papa da rireadh, fear lonaid 
Phcàdair,ni nach b'urradh naPapmaicha dhearbha. 
rlamh; gidheadh, cha bu choir dh'a tuilleadh ugh- 



( 3' ) 

darrais a ghabhail dh r a fein, na bha' g* an abitol fln 5 
ach ni 'n raibh ughdarras air bith ag Pèadar ois 
ceann nan eglaiiibh ach mar bha g' nah abftoil eile. 

C. Cionnas a dhearbhas thu fln ì 

F. Ata e foilleir o iomad àite do *n fcrioptur, deir 
an t abftol Pol d' a thaobh fein, " Nach raibh è bheag 
" air bith fuidh na h abftolaibh a b' airde," 2 Cor. 
xii 11. agus air fàth airid, u Sheas e 'n aghaidh. 
" Pheadar as eadan, chionn gu raibh è'r' a choir- 
u eachadh," Gal.ii. 11. DiYòrduigh na h abftoilaibh 
a bha ann Jerufalem do Pheadar dol do Shamaria; 
ni nach b' urradh fad a dheanamh nan bitheadh è 
na b' airde na iadfan, Gniomh. viii. 14. agus an uair 
a phill è o Cefarea, " ghairm eaglais Jerufalem 'gu 
*f cunntas è 2Ìr fon a ghiulan," Gniomh. xi. 2. 

C. Nach 'eil Criofl agradh, ls tufaPeadar, 'agus air 
a charraig fo togaid-h mife m'eaglais?"csV.Mat.xvi, j 8, 

F. Ata è ; ach ata e fouleir gur h i an aidmheil 
arinn Peadar, a charruigataair a h ainmeacha , ann 
a_n rann 16, eadhon, Is tufa Criofl Mac an De bhec, 
Ofbarr, nach deirir ris na faidhibh, agys na h ab- 
iìoilibh gu coitchinn an fteigh, no bhunait air an 
do thogadh an eaglais ? Eph. ii. 20. Agus- an cumh- 
achd fuafglaidh agus ceangail a thugadh do Pheadnr, 
fhuair na h abftolaibh eiie o 'n Tighearna, Mat, 
xviii. 18. Nach 'eil ar Slanui*-fhear gu foilleir ag 
toirmeafg do neach air bith d y a dheifciohìaibh, bhi 
'g agairt ughdarrais thar chach, Mat. xx. 26, 27. 
Agus nach 'eil Peadar fein ag diultadh* a leithid 
fo do ughdarras ? 1 Pead. v. ^. M-u bha Peadar 
air a fgeuduehadh leis an ughdarras iìn, is deimhict 
nach raibh fios ag air, ni mò a' chuir è an gniomh e» 
inn fa' cheift mhòir fei a kimhfìcheadh ann ar> 
comhaiFle Jerufalem^ thaobh è bhi mar fhiacha 
air na Cinneach lagh, nan deas-ghnath a choimhead^ 
cho b' è Peadar, ach Seumais a chur crroch air a 
ehuis, oir a dubhairt eifean, '* Uime fin, is"i mo 
" hhreith^ gun ilnn a chur dragh orrafan," cif^ 

Gcàottrà* 



( 3 2 ) 

Gniomh. xv. 19. Ata Cyprian, aon do akhreach:? 
na h eaglais, ag racìh, Ci Gu b' ionrmn ào na h ab- 
* 4 ftoiiibh eile agus do Pheadar, gu raibh an aoa 
cc tomhas do onoir, agus do chumhachd air an lui'- 
sc >eafach' orra uile. 
• C. A dubhaìrt thu, ?iach F itrra' na Papanaich riamh 

dhearbha, gur.ì? è àn Papa fui r -chei?nnighe Pheadair ; 
an d 1 tainig iad gaoirid ann fa chuisfo a cho-dughadh? 

F. Thainig iad ; na àite {ìn, 'ta cuid do na fgriobh- 
aich Papanach ag aich-fhean gu raibhPeadar riamh 
fan Roimh ; agus a deir Papa Pius II. 'n uair a bha 
è na phriomh-cheann, c< Nach raibhach beag meas 
cc do eaglais na Roimh romh chomhairle Nice,"— - 
Ni nach bitheadh mar fin, am biodh an t ughdarras 
ata am Papa'g agairt anois aige thaobh Pheadair. 
Ata e fìor gu bheil beul-theagafg neo'-chinnteach 
aig na Papanaich, gu 'n d' eug Peadar na mhartir- 
each ann fi-m Ptoimh ; ach ge do bhithidh a chuis da 
rireadh mar fìn, cicd e ata e deanamh air an fon ? 
- — Ata an argumaint ataid ag tarruing uaithe fo, 
thaobh ughdarrais a Phapa bhi ag teachd o Pheadar, 
co neo'-chofmhail, as ge cìo tharladh de ard eafpoig 
Shafgan, eug ann an fgeurachd airki, gun agradh 
minifteir na fgeurachd fin, gtt 'm btmaidh ard 
riaghlachadh na h eaglais do ghna dhafan, is d' a 
luchd-ionad fan aite fìn, do bhrigh gu d' eng an 
t ard, eafpoig ann fln. 

C. Cionfias ata thu dearbha gur mearachdh bhi ag- 
radh, gu 'n dofbocruigh ì Dia na eaglais . breitheamh nea- 
fhuiteamach ann cuifbh creidimh ? Minich ieagafg eaglais 
na Roimh aiira cheann fo caii-eigin ?? as eoF/ionta } agus cioti 
e 'ta iad ag cialluchadh le breitheamh ne<P- mhearachdaeh? 

F. Ge 'ta fo na puinc ro fhonruighte leofan, 
gidheadh, ni bheil iad ag corda 'na meafg fein ra 5 
an chuis, ata cuid le breitheamh, nco'-thuiteamach, 
a' tuigfin a Phapa; cuid comhairle choitcHinn le?s 
an aontuigh am Papa, agus cuid eile còmhairle 
choitchinn, co dhiu-a dh' aontaigheasj no nachaon- 
taish eHean leo Q, Ciod 



( 33 ) 

C. Ciod ia chunaiì ata agad an aghaidh an teagaifgfo? 

F. Ata iomad ni gun teagamh a' tèilgeil an teag- 
aifg fo bonn os ceann, mar'ta mearachdaibh ro mhòr 
ann ian do thuit moran do na Papaibh, agus ard 
chomhairlibh, eas-cordadh an giuhrv, agus neo'- 
aonfgeulachd an òrduìghean, aon Phapa ag diteadh 
ni le 'nd'aontaigh an neach a bha airthoiiea-ehafr,aòn 
chomhairie cuir cul ris na dh'òrduigh comhairr eile. 

— Ris na Ubhair mecheana thaobh na 'n Papaibh 
-agus comhairìaibh, ctiireadh mi na nithe a leanas 
o iheanachas air a dheadh bharrantach'. Bha Papa 
Eoin II I. air agairt air fon bhi ag aich'(hean nea'- 
bhàfmhorachd an anama le comhairle Choftance, 
bha P.pa Gregory XII. agus Benedicl XIII. air an 
cur a thaoìbh air ibn eiriceachd, le comhnrÌePhifa, 
bha Eugenius IV. mar an ceadna, air a chur as àite 
le comhairle Bhafiì, agns fada roimh iìn, chur Papa 
Liberius a lamh re bar'aiì nan Ari m^ch ann cumh- 
airle Syrmium. Ata an fgriobhadair Papanach Ge- 
nebrard ann labhairt air an 9. ngus 10. linn, ag radh, 
" Gu r.ùbh na Papaibh 'na 'n cul-uheamhnachain, 
" agus cha b' ann nan abftoi,leach. ,, Agns ata 
Haronius an ti ata g* am mur chliupch*, ag aid'ieh- 
eadh, <{ Nach raibh ionnta ach torathaire granda, 
" a thilgeadh amach as an dreachd, agus gun raibh 
" anRoimh aira riaghluchadh le (triopachaibhlaidir 
" falach, leis an raibh eàfpoigeachda' air an athar- 
" rach', agus eafpoigean air an deanamh." Dli'" 
f headain itxmad eifempleir a thabhairt, air ain-eolas, 
co-rnhaith is air aingidheachd, agus ejrrceachd na. 
*m Papaibh. Nuair a ghrios na Jefuitich air Inno- 
cent X. breith a thabh.a'rrt mu fgriobhaìbh Janfenius,. 
dh'aid'ichègufoiHeir nachdo thuigè na nithefm,oir 
ars' eifean. " 'S fear lagha mife, agus cha diadhaire.' , 

C C uine } agus co y lets an do lui-eafaiche an t ard 
uachdrimachdyfo an to'ifeach air Papa na Roimh ìhar gach 
eafpoig eile ? 

JF. Bha 'n t uaghdarras fo air a thabhairt do Bho- 

uiface 



i 34 ) 

nitate III. le Phocas ann fan t /eathadh hnn, neach 
a mhurt an t Eimpere Mauretius, agus a chuir è fein 
fuas gu h eacorach ann fan cimpeirachd; do bhrigh 
§u 'n do chliuach Boniface am rnurtadh fin. 

C. Am bheii ricfun air bith eile agad' na aghaidh fo ? 

F. An òrduighe Dia brietheamh neo'-thuiteamacii, 
chum'f gud'thigeadh gachCrioftuidh gaionufnidh, 
dh' innfeadh na fcrioptuireadh naomh dhuinne, c'ait* 
am fuidhemid è ; ach is co f hada 'ta na fcriop- 
tuiribh naomìi o leithid fo do bhreitheamh a nochda 
dhuinn, as gu bheil iad ag iarruidh air gach Crioifc- 
uidh bhi ag rannfuchadh, agus bhi toirt breitli air 
a flion fein, mar dhearbh iinn cheana. 

C. Nach 'eil na Papanaich ag deanamh feim do Mhar. 

Xviii. 1 5, 18. mar dhearbha air neo'-thuiteamachd 

an eaglais ftn ? 

fii Ata iad ; agus is Ieòir ra thoirt fanear, nach 
'eil arSlanui'-fhear a labhairt mu chuiftbh creìdimh, 
ach a thaobh oilbheum diomhair ; agus ann 'iha 
cuifìbh fin, cha 'n 'eil eaglais naRoimh a' cuir roimpe 
bhi neo'-mhearachdach. 

C. Nach 'eil eaglais na Roimh, a cuir cul ris an litir 
chum nan Eabhru'ieach^ agus ag radh> nach raibh 1 air 
a meas mar chuid do y n fcrioptur ann am Jerom, a bha 
laihair 400 biiadhrì ami diaidh ChrioJI? 

F. Ata. Agus ata e ag leanntuin, gu raibh eag- 
lais na Roimh ann am mearachd ceithear cheud 
bliadhna, no gu 'm bheiì i am mearachd riamh o 'n 
am fin. 

C. Nach 'eii na Papanaich ■ ag amharc air co?nhair!e 
Trent mar cho?nhairle choitchinn^ agus nach 'eii na nithe 
air an do reatuigh i air an gabhail ieo* 3 mar Jhirituie 
Jheafmhach ? 

F. Ata. Ach cha 'n 'eil coir chem air bith ag 
a chomhuirle ùn, ainm comhairle choitchinn a 
ghabhail dhi fein, do bhri'gu raibh i aira deafiamh 
fuas air a chuid bu mho, do na h Eidiltich a bha 
air am beathacha' le cuirt na Roimh ; agus is co 

fhada 



( 35 5 

i hada a bha iad o bhi faòr ann an riofunaeha, as 
gu d' rinn cuirt na Roimh i fein' na maighiftir air 
an confpoid. air achd is nach rachadh ni air bith 
a chonfuchadh, ach na chuireadh targraidheoir * a 
Phapa fa 'n comhair. Agus cha 'n 'eil duine co' 
thromach air bith, a leughas an reachdaibh, mar 
fgriobhadh le Athair Pol, ag Priomh-cheann Pal- 
lovicine iad, nach fhaic gu foilleir, a'nn àite bhi air 
an fdiura' leis an Spiorad Naomh, agus a lathaireachd 
a bhi aca, gu d' rinn cuirt na Roimh le mile inn- 
leachd, bribinn, uuaiiìbh, agus bagraibh, an coi'- 
thional fin a fdiuradh mar a b' aill lè. 

C. Nach W/ an rìcfun ata na Papanaich ag tabhairt 
a'ir fon nec? -thaileamachd eagìais na Roimh, ag tarruìng 
chum an creidimh Cricjìuidh à thilgeadh bonn o V ceann ? 
F. A$a ; oir atdd a' riofunacha gu bheil e feum- 
ail gu 'm bithidh an eaglais neo'-thuiteamach, thaobh 
gu raibh an eaglais Iudhaich mar 4in. 'Noife, ma 
bha neo'-mhearachd air a fhuidheacha' ann fan eag- 
lais Iudhaich, mar ata eaglais na Pvoimh a' confuch- 
adh, b' eigin gu raibh fo air a fhuidheacha (mar 
a deir iad cuideachd) ann fan ard ihagairt agus a 
chuirt ; ach mu bha iadfan neo'-thuiteamach, bha 
ar Slanui'-fhear air a dhiteadh le co'-throm le guth 
an ard fhagairr, agus a chornhairle. 

C. Ata thu ag radh gu 'm bheil ieagafg nn h aifrinn an 
aghaidh nan fcrioptuire ; thaobh ann Jtn gu bhciì iobairt y 
aìr<i toirt fucts do ghna air fon peacaidh nam bcò, agus na 
marbh. Ciod e ata agat r a radh na aghaidh fo ? 

F. Ata iomad àite do 'n fcrioptnr naomh, Eabh. 
ix. 25, 26. *f Ni bheii Criofr 'ga iobràdh fein gu 
<c niinic, oir mar lìn b' fheumiil è dh' fliulang gu 
minic o thoifeach an t faògh'ail, ach a noife dh' 
f hoilliicheadh è aon uair an deireadh an t faoghaiJ, 
chum pe^cadh chur air cul, trid è fein iobradh." 
Agus airis, u As eagmhuis dortadh fola ni bheii 
maitheanas peacaidh," Eabh. ix: 22- Ata e air inn- 

feadh 
* Teacdoire. 



( 3« ) 

feadh dhuinn rnar an ceadna, Eabii.x. 14. ." Gir h 
€( aoniobairt rinn è choidhch foirfe iadfan ata air 
" an naomhacha." 

C. Am bheil coir air bith aig teagafg na h àifrinn air 
•aofmhorachd * agairt ? 

F. Cha 'n 'eii. Is beag nach'eil e coan-moch re 
comhairle Trent. Cho b' aithne do aithreacha na 
h eaglais a leithid fo do theagafg. Ata Juftin Mar- 
tyr, ag radh, tc Gur iadurniiighibh agus bui'eachais 
deadh dhaoine, na h iobaii taibh amhain ata taitneach 
do Dhiaf." AtaOrigin ag radh, " Is iad ar 'n altaire 
rùn gach duine ionruic $." Agus ata Lactantius a' 
labhairt mu iobairte, ag radh, " Is i an iobairt ata 
u taitneach do Dhia, buidheachas, agus laoidh, rs 
Kt beannacha' amruin iobairt fìn." Ata Cyprian 
ag radh, " Thug Crioft è fein fuas do Hhia mar 
" iobairt, agus dh' àithn' è an comunacha bhi air 
<( a chumail fuas mar chuimhneachan ar fein." 
Agus ata Athanaihisag labhairt ann fna briathraibh 
Ììn, " Ata iobairt, ar Slanui'-fhear aòn uair air 
" tabhairt a' deanamh gach aon ni iomlan, agus a 5 
" fantuin daingean gach am." 

C. Ciod e 'ta ìhu tarruing na briathraibhjìn ? 

F. O nach 'eil dortadh fola ann fan àifrinn, agus 

nach 'eil ar SIanui'*fhear ag fulang ath-bhuailr, 
uime iin, ni bheil iobairt, no maitheanas peacaidh 
ann fan àifrinn. 

C. A dubkaìrt thu> gur mearachd bhi ag radh> gti 
bheil anamaibh mn creidmhich ann diaidh na beatha fo, 
dol do ìonad ris an deir na Papanaich Purgudoireachd y 
chum bhi a'tr an glanadh 'n uile pheacaidh, m} an d' 
theìd iad do rioghachd neatnh ; creud na riofiinaikh leis 
am bheìl thu a tdgeadh na bar'ailjo bonn os ceann ? 

F. Aia finn a' leugha fan fcrioptnr, " Gum bheil 
" fuil Iofa Crioft a' gianadh-o gach uile pheacadh," 

1 Eoin i. 7. Uime fin, n-i bheil feum againn' air 
ionad gknaidh air bìth eile ; marfo, 'ta bar'ailPur- 

goidcarachd, 
* Arfantachd. f Epiit, 28. % Origencoutra Celfiam, 



( 37 ) 
goidearachd, na h-eacoir fhoilleir air dioladhChrioft 
marata i cialluchadh nach raibh fin leòr fhoghain- 
teach. 

C. Nach 'eil cuid do dhaohùbh foghlumta eagìais na 
Roimh ag aid'ichedh, nach 'eil bunachar air bith fan 
fcrioptnir air foti teagafg na Purgoidcarachd? 

F. Ataid. " Leugh me (deir Papa Gelafius) air 
" an laimh dheas, agus air an laimh chli, ach cha'u 
aithne dhamh treas àite." Agus deirPriomh-cheann 
Fifher, Eafpoig Rochefter, M Ni bheil ach beag 
" luadh air purgoidearachd a' meafg nan finfireadh. 

C. Nach do thoifeach Papa Gregory ann toifeach na 
feathadh linn, air m'fneach a thoirt do theagafg ?ia pur- 
goidearachd ? 

F. Thoifeach; ach cha do labrutir iad air mar ni 
cinnteach gu 'n uig bliadhna ar Tighearna 1140, 
agus rinneadh puinc creidimh dheth le comhahie 
Florence, mu thiomchicll 300 bliadhna roimhe Ìo f 
agus na dhiaidh fin, le comhairle Trent. 

C. Ataeaglais na Roimh ag radh, gur h i fein amh- 
ain an fhior eaglais, agus nach fhead neach air bith^ 
bhith air a theafairgin, a fgaras efein uaipe ; cionnas ata 
mearachd an teagaifg fo foilìeir ? 

F. Àià'fo foilleir o chomharthaidh airid fior eag- 
iais, eadhon, bhi ag teagafg nithe do reir focail De, 
agus le bhi cur cul ris gach teagafg ata 'na aghaidh 
fin : 'Noife, nochd finn cheana le iomad eifempleir, 
gu bheil teagafgaibh eaglais na Roimh eafaontach 
do na fcrioptuireadh naomh, agus gu direach nan 
aghaidh ; uime fin, cha 'n f head e bhi gur h ì an 
f hior eaglais, ach is eigin gur eagiais ro thruail- 
ìidh ì. ' 

C Am bheil eaglais na. Roimh da rireadh ag teaga/g, 
nach fhead neach air bith bhi air a theafargin, naeh 'eil 
d y a m> chomunn fa, agus nach 'eil a' creidjìn mar 'ta ife 
ag creidfn ? 

F. Ata comhairle Trent a' daingneacha an te:ig- 
aifg fin, agus ata gach Papanach ag aontuchadh le 



( 3« | 

aifgibh comhairle Trent mar phuingibh credimh; 
agus ata creid Phapa Pius IV. a' labhairt air na 
puingibh a dhaingniche le comhairle Trent, ag radh 
riu, ♦' Am fior chreìdimh Coitchinn as eagmhus 
nach f head duin' air bith bhi air a theurnadh. 

C. Nach 'ei/ a r Phapanachd uime /in f na cveidimh ro 
mhi-Jìjeirc'eil ? 

F. Ata. Agus ata er'a thoirt fanear ofbar, gu 
'n do chuir comhairle Trent fuas da phuing dheug 
creideamh, nach cualas riamh iomradh orra ann aon 
chreid feadh an t faoghail. 

C. Nach raibh an teagafg Papanach mu foeachd facra- 
mainte ann ainfhios do y n eaglais o Jhean ? 

F. Ni an cuaias riamh iomradh air teagafg feachd 
facramainte ann fan eagìais Chrioftuidh, re ceithir 
no cuig ceud bliadhn' ann diaidh Chrioft. 

Ata fean aithreacha na h eaglais a' Iuadh amhain 
SÌr dias, eadhon 3 baifteadh, agus fuipeir an Tighearna. 
Ata Juftin Martyr, ann deireadh a dhara dion- 
leith-fgeul ag aithris air dias amhain. Ata Chry- 
fofìum # , Cyril f, Theophilac't, Ambrofe, Aufìin %, 
agus Damafcean, ag fgriobhadh, gu raibh an t uifge, 
agus an f huil a thanig amach a faobh ar Slanui'- 
f hear, ag cialluchadh facramainte nah eaglais, tadhcn, 
àn t uiige am baifteadh, agus an fhuil fuipeir an 
Tighearna. Ata iomad fgriobhach Papanach ag 
aich-fheun teagafg nan feachd facramainte. Ata 
Hugo de S. Vicìore ag aich-fheun gur facramaint 
ola bàis. Ata Halcot ag radh, nach aon facram- 
aint co'-dhaingneach. Ata Priomh-cheann Befia- 
rion ag aidmheil da fhacramaint amhain, baifteadh, 
rgus fuipeir an Tigheama. Ata an Cleireach Pa- 
normitan ag radh, *' Nach d' òrduigh Crioft peanas 
" fhulang mar fhacramaint." Ata pòfadh, sgus 
òrdugha' gu deimhin nan gniomhartha greadhnach, 
ach ni bheil cuid air bith ionnta, do na nithe d' am 

bheil 

* Chryfoft. in }o. Hom. 87. f Cyri! in Jo. 1. 12. 
% Aug. in Tr. 9, 



i 39 1 

bhell facramaiRte air an deanamh fuas. B' i comh- 
airle Florence, ann fa bhliacìhna I43 8 a cheud 
chomhairle a ihuidheich air àireamh feachd fa- 
cramainte. 

C. Mar bharantqs aìr teagafg ola bàis, nacb V/7 nà 
Papanaich ag deanamh feum, do iitìr Sheumais v. I 4> i 6? 

F. Ata iad ; ach ata e foilleir, gu bheil an t aite 
iìn ag labhairt, thaobh gibhte miorbhuileach flaa- 
ugha eaflamibh, a lui'feucha air na h abftoilibh, agus 
cuid eile ann fa cheud linn do 'n Chrioftui'eachd, 
nithi a fguir o cheann f hada. Do bhi urnuigh air 
fon flanugha' an duine eaflaint, do ghna ann co'* 
chuide3chd ùngadh le h òla an gniomh cràbhach 
air am bheil an t abftol Seumas ag aithris ; ach ni 
bheil eaglais na Roimh a' gnathacha' urnuigh air 
bith ann am bhi tabhairt ola bals. 

C Nach 'eil comhairle Chonfance, a chruinnigh ann 
am bliadhna ar Tigheama 141 5. a mineachc? agus a 
cur amach t gu bheil run an tì a bhios a 1 friotheala nati 
facramainte priomh fheumail chum ~an eifeachd ? 

F. Ata. 

C. Ciod iad na nìthe ata leaniuin atr anteagafgfo ? 

F. Ata e frutha o 'n teagafg fo, gu 'm fead fagairt 
aingidh le a dhroch run ann am frhheala eifeachd 
nan facramainte, a bhacadh, ge do bhios deagh rùn 
diadhaidh mailìe re uìrucha', ann fan dream à* 
am frithealar iad ; agus gu 'm bi congnamh graia 
De,air a chumnil airais uaitafan ann gabhaiìnan fa« • 
cramainte, m'a 's ail leis an tfagairt gu 'm bi iad gun 
eifeachd. Nach mòr a mhi-riofunt fo ! 

C. C uin y a bha aid y iche uaignigh air a chur mar 
fhiachacha le eaglais na Roimh ntar ni feumail churr. 
faifitc ? 

F. Cha raibh roimh chomhairle Lateran ann fa 
bhliana na 121 5. 

C. Nach y eil teagafg nam Papanach thaobh prhm': - 
fheum aid y ichidh diomhair ann aghaidh nan fcriopturt ■ ? 

F, Aia. Faic ìfa. lv. 7 Gniomh. ii, %B. aaus iir. 
D 2 ' |<* 



( 40 ) 
<9- r.gusxvl. 30, 31. Rom. x. 3. 

C 'N uair ata na fean aithreacha ag /abhairt aìr 
aidmheil, nach 'ei/ iad iojlach mu aid'-icheadh diomhair, 
mar ata è air a theagafg / e eagiais na Reimh ? 

F. Ata. Faic Igrìobhain Origìn, Chryfoftom, 
Auguftin, &c. 

C. Nach 'eil cuid do na Papanaich fhogh/omta' a' 
gabhail 's /aimh, nach raibh aid'-icheadh diomhair air 
crdugha' le Criofì s agus nach 'eil barantas Dhia air a 
Jhon ? 

F. Ata ; gu fonruighte am Priomh-cheann Ca- 
jeton, air Eoin xx. Scotus in Sent. 4. Dift. 17. q. 
1. Bell. de Penit. 1. 1. ch. 4. 

C. Nach 'eil aid'icheadh diomhair na innea/ ro chun~ 
tartach ann fealbh eaglais na Roimh ? 
F. Is deimhin fin. 

C, Nach 'eit an teagafg Papanach 'ta ioìrmeafg pcfaidh 
do 'n ch!eir y an aghaidh nan fcrioptuir ? 

F. Ata. 1 Tira. iii. 2, 12. Lev. xxi. 13. Heb. 
xiii. 4. 1 Cor. vii. 2, 9. 

C. Nach 'eil Ambrofe air 2 Cor. xi. ag radh } gu raibh 
na h abjìo/aibh pojiadh uii' ach Eoin amhain ? 
F. Ataè. 

C. Nach raibh Tertuilian agus Hi/ary pofadh^ agus 
nach 'ei/ Chryfoftom, Ambrofe, Epiphan'nis^ Theodoret % 
Theophi/acl, agus cach ei/e do na h aithreacha } ag radb 5 
gu bhei/ pofadh /aghai/ do 'n ch/eir ? 
F. Ata. Faic an fgriobhuiean. 
C. C" uin' a bha an teagafg Papanach, ata deanamh 
Pfadh na c/eir ptaeach, agus ata tcirineafg pòfaidh dkoibh 
air a dhaingneacha ? 

F. Chuaidh dhaingneachadh air thus Ic Papa 
Gregory VII. m' an bhliadhna' 1074. agus ara Beì- 
larmine ann labhairt air an am fìn, ag radh^ " Gun 
do chul-fleamhnuigh eafpGigibh na Roimh o dhi.ìdh- 
achd nan aithreachaibh." 

CRIOCH nan C E ISTEAN 



( 4< ) 

CPvEID Phapa PiusIV. 1560. 

r. £** R E I D E A M ann aon Dia, an t Athair Uil 'chumh- 

V^ achdach, Cruthai'fhear neamh agus na talmhain, 
agus gach aon ni faicfionnach, agus neo'-fhaiciionnach. 

II. Agus'ann aon Tighearna, Jofa Ctioft, aon ghin Mhic 
Dhe, air a ghintin 'n Athair o uile bhio'bhuantachd ; 
Dia do Dhia, Solus do Sholus, am fior Dhia do 'n fhior 
Dhia, air a ghineamhuin, agus cha 'n ann air a chruthacha' 
do aon bhrigh, no fubftaint ris an Athair, leis an d'rinn- 
eadh gach uile nithe. 

III. Neach air ar foinne daoine, agr.s chum ar fabhala, a 
thainig anuas o neamh, agus a rinneadh na dhuine leis an 
Spìorad Naomh do 'n Oighe Muire, agus a bha na dhuine. : 

IV. Agus do cheufadh mar an ceadna air ar foinne, faoi 
IMioptius Pilate, a dh' fhuiling, agus a dh' adhiaca'. 

V. Agus a dh' eirigh airis air an treas la do reir na fcriop- 
ture. 

VI Agus a chuaidh fuas air neamh, agus ata na muidhe 
air deas iaimh an Athair. 

VII. Agus thig e ris ann gloir, a thoirt breith air bheoaibh, 
agus air mhaibhaibh, agus cha d' tig crioch air a rioghachd. ' 

VIII. Agus ata mi a' creidfìn ann fan Spiorad Naomh, 
Tighearna agus ughdar beatha, ata teachd 'n Atbair, agus' 
o 'n Mhae le cheiìe, d' an dfighear adhradh agus gloir, an 
ti a Jahhair leis na faidhibh. 

IX. Ata mi creidfm aon eaglaisChoitchinn,a,aus Abftolach, 

X. Ata mi g' aidmh'il aon bhaiìteadh air fon logha cionta.- 

XI. Ata mi ag amharc air fon aifeirigh na 'm marbh. 

XII. Agus beatha an t faoghaù re teachd. Amen. 

XIII Ata mi gu daingean ag aontuchadh, agus a gabhail,- 
re beul-theagafg abftolach agus eaglaifeach, agus gach uiie 
ghnathacha' agus riaghaiìteadh na h eaglais cheadna. 

XIV. Ata mi ag aontuchadh leis na Scrioptuire Naomha, 
ann ia cheart feagh ann fam bheil a mhathaireaglais naomh a' 
deanamh, d' am buin breith a thabhairt air am fior feeaglM 
agus a mineacha', agus minicheam iad do reir aomuehadh 
aonfgeulach nan aithreachaibh. 

XV. Ata mi 'g aidmheil agus a'creidiìn gu Vn bheil fcachd 
facramainte do 'n nuadh lagh ann, gu fior agus gu direach 
air an gairm mar fin, air an ordughadh Je 't Tighearn' Jofa 
Crioft, agus feamail chum fìainte chinnigh dhaoine, ge nach 
'eil iad uile feumail do gach aon neach, eadhon, baifìeadb, 
co'-dhaingneacha' faipeir ai> Tighearna, peanas, i'huìang, 

D 3 o.'a 



{ 42 } 

olabatsi ordugh, agus pofadh, agus gu bheil iad af aifig 
grais-; agus dmubh fin nach fhead baifteadh, co'-dhaing- 
neacha'agus ordugh, bhi air an tabhairt ath'-bhuaiit' as 
eagmhus naomh-ghaoid., Ataim mar an ceadna, a' gabhaii 
agus ag aontiichadh, Jeis gach riaghaih ris an do ghabh, 
agus an d' aontaigh an eaglais Choitchinn ann am fritheoladb, 
folaimte nan facramainte fin. 

XVI. Ata mi a' gabhail, agus agus- ag aontuchadh, leis 
gach ni air an do reitigh comhairle naomh Trent, ihaobh 
r/eacadh gin, agus firineacha'. 

XViI. Ata mi 'g 'aidmheil mar an ceadna, gu bheilgu 
fxor agus da rireadh iobairt reitich air fon nam beo agus nam 
marbh air a h oifrealadh do Dhia ann fan aifrinn ; agus gu 
bheiì corp agus fuil iofaCnoft arTrghearna-, maille r' a anam 
?.gus r' a dhiadhachd, gu fior agus da rireadh le 'n uiie 
thabhachd ann an facramaint naomh na fuipeir, agus gu 
bheil ian atharrach' air uile bhiigh an arain gu corp Chrioft,. 
agus air uile bhrigh an f hiona g' a fhuil fin, agus ris an 
alharruch' fo, deir an eaglais Choitchinn Transub- 

S T A N T I A T I O N *-. 

XVIII. Ata mi 'g aidmheil gu bheil Crioft gu h iomlan, 
£gus fìor macramaint air an gabhaii fuidh aon ghne amhain. 

XIX. Ata mi creidfìn mar an ceadna, gu daingean, gu 
bheil Purgoideaiachd, no ion-ad glanaidh ann ; agus gu 'm 
bheil na h anamaibh ata air an comai! nam priofutnich ann 
xiù, ag faghail furtachd trid cuideachadh nan ionracain. 

XX. Ata mi creidfin mar an ceadna, gu bheil adhradh,. 
agus urnuigh r' a-n tabhairt do na naoimh ata rioghacha. 
maiile re Crioft ; agus gu bheil iadfan re urnuighean air ar 
£oTine, agus- gur coir mor mheas a bhi d' am fuighleach -f=. 

XXh Ata mi gu ro'-dhaingean, ag radh, gu 'm bu choir 
toriìhaigb-ija Chrioft, agus na Oighe Bheannuighte, agus 
iomhaighin naoimh eiie "a bhi aguinn, agus an coimhead*. 
agus gu bheil onoir, agus meas diigheach r'an tabhaiit 
dhoibh. 

XXII. Ata mi ag dimhineach gu 'n d' fhag Crioft cumh- 
achd deagh-ghean, no cairde arrn fan eagia-is, agus gu bheil 
òhi 'g an gnathacha' ro choita'ch do 'n t fiuagh Chrioftuidh. 

XXiiL Atami 'g aidmhell, gur h i eaglais naomh, Choit- 
chinn agus abftolaeh naRoimh,mathair, agus bain tighearna 
gach uil' eaglais; agus ata mà gealìtain, agus a' mionnachadh. 
umhlachd' dc eafpoig na Roimh, fa'-cheimnighe n Abftoil 
Pheadair, Prionfa nan Abftol, agus fear ionaid Iofa CriofL. 

XXIV." Ata rni gu 'n. teagamh a 3 gabhaii, agus ag aid- 
■cùhtìì, gach aonni ei'e, a thugadh, a reitigh, agus a-chuir- 

cadh. 

* Biigh'-cUharrach, ' f Reliqnes.. 



( 43 ) 

eadh an ceiii leis na comhairle, agus an naomh lagh feadh a'a 
i faoghaii, agus gu fonruighte ie feanadh naomh Thrent ; 
agus gach uiie nithe ata na aghaidh fin, agus gach eiri- 
ceachdacha, a dhiteadh, a dhiuitadh, agus a mhaikighe leis 
an eaglais, Ataim mar an ceadna, a' diteadh, a' diultadh, 
agus a' maliuchadh. . «* 

Sgriobhadh an Creid fo fan Roimh, ann bliadhna ar 
Tigheama 1560. ann fa chuigeadh biiadhna do Phapachd 
Phius, agus ata gach neach a ghabhas oiiig naomh na cleire 
air fein, ceangailt' le mionna, cha 'n e mhain achreidfin, 
ach a fheafamh, agus a dhion, agus a theagafg do 'n treud a- 
chuireadh air a churam, agus fm fuidh dhiom an De Uile- 
chumhachdaich, agus nan abftol naomh Peadar, agus Pol- 
Ata cheud da phuing dheug do 'n Chreid fo, do reir na 
Crioftui'eachd fh.san.. Agus is teagafg Papanuch a' chuid 
eile dhuibh. 

Ata na puìnce^ agus na briathraibh a leanas air an 
cruinneachadh a 'j lagh na Cleìre le Ard JEafpoig 
Cranmer, a nochda anfheum a bha air aith-leafugha* 

Ni 'm feadar breith a thabhairt air eafpoig na Roimh le 
neach air bith, ach le Dia amhain ; agus ge nach biodh meas 
aii bith aige do Ihlaint' anma fein, no do fnlaint' anma duin' 
air bith eiie, ach ge do thairneas e iluagh gu 'n aireamh nan 
cruachaibh fìos do loirionn maille ris fein ; gidheadh cha 'n 
f head duine beo air thalamh a chronacha', oir a mhead as 
a deirir Dia ris, cha 'n theadduine breith a thoirt air, oir 
cha 'n f head Dia teachd fuigh bhreitheanas duine, 

Feadaidh eafpoig na Roimh, iochdranaibh fhnafgladh 
o 'm mionnan diifeachd; agus feudaidh e carn eaglais a chur 
air impearaibh, agus air prionnfaibh,. an cur fios as an 
dreachd, agus an iochdranaibh fhuafgladh o 'm mionnan, 
agus o 'n umhlachd dhoibh, agus mar fo an co'-eigneachadh 
chum ceannairc nan aghaidh. 

Cho bu choir do righribh, no do phrionnfaibh, eafpoigean 
a, chur nan iuidhe 'n taobh- fliios diubh, ach cirigh fuas gu 
h urramach fa 'n comhair, agus aite fuidhe onorach laimix 
riu a thabhairt dhoibh. 

ìiu choir gach uiie chuis fpioradaii, no aimiireii a' chrioch- 
nacha, agus a reiteacha' le breith na cieire. 

Cho buchoir do bhre.itheamh air .bith fiadhnais aon eaf~ 
poig a dhiultadh ge nach be ach a h aon ann. 

Cho choir muintir an t faoghail abhi 'n am breitheamh air 
a chìeir, ni mo a dh' fheadas iad an co'-eigneacha', a dbio- 
kdh am fìachaibh dligheach ach 's iad na h eafpoigibh a- 

: nshaìai 



( 44 } 

mhaifj as eigin bhi 'n am breithibh orra. 

Buinidh e do eafpoig na Roimh gach uil' ardugha inml.e 
fpioradail a thabhairt. 

Cha 'n fhead aon neacli a bhitheas re fior aithreachas 
maitheanas peacaidh fhagail, ach trid athchuinge ris na 
fagairtibh. 

Ata finn a' faghail maitheana'. peacaidh le bhi toirt aire 
do f hleadhaibh, agus clo thuii iìibh airid ann fan mheannm-- 
ghaìr *, agus a.maibh fuight' eiìe, le fearta mairheanafa 
eofpoig na Roimh. 

Feadaidh eafpoig na Roimh neamli fhofgladh, agus a 
dhiuideadh air daojmbh^ 

Cha 'n fheadar ni air bith a dheanamh an aghaidh na ti a 
thogbhas a chuis chr-m na Roimh. 

Cha 'n f hear murtaidh an ti a mharbhfìS duine ata fuidh 
charn eaglais. 

Ni bhtii eifeachd, no treife air bith ann an reachd prion- 
fdidh, ma taid an aghaidh reachd agus ordughean ealpoig 
na Roimh. 

Annfo ata leantum briathra a gh'nathaigh ^Tetzel, agus 
a chompanachaidh, ann bhì mineachà' an tairbh ata 
ann caird' \ no comas fhaghail, agus am feum ata air 
an ceannach beagan roimh an aithleafacha, 

" Mu cheannaicheas duine air bhi Jitirche comais, fead- 
z:dh anam clos fuaimhneach a'ghabhil, thaoibh a fluinte. Na 
h anamaibh ata air an comail am Purgoidearachd, air fon 
aro bheil 'an comas fo air a cheannach chum an faorù, co- 
luadh as a ni an t airgiod fuaim ann fa cl^fte, ata iad air bail 
ag faghail fuafgladh as ionad na do 'ruinn linn, agus a' do^ 
fudS chum neamh- Gu >m bheil eifeachd cairde, no lltricbe 
comais, co mhor, ge do bhitheadh neach ciontach, ann ik 
pheacadh as ro'-ghrainealeadh, eadhoin, eigneachadh a' 
dheanamh air niathair Dhe (ni nach 'eil comafach) gidheauh, 
gu 'm bitheadh e air a logha, agus air a thoirt m faibh ieo, 
agus an duin.e air a fhaora o pheanas agus o chionta. Air 
fon taftan feadaidh thu anain t athair a fhaoradh a Pur- 
goidearachd. . .,.,.. 

Ata iad fìn, agus iomad bnathra fiathuigu etle, air ar>- 
roghnacha 'mach a fgriobhui'ean Luther !e Chemnitius, ann 
a Examen. Coniilii Tridentini, apud Herm. Vander Hardt. 
Hìft. Liter. Reform. pars 4. taobriduilèag 6. 

E{f 
# Jubilee* 



( 45 ) 

Eifempleiribh air Ain-iochd m PAPANACHD. 

DO bi a Phapanachd ann fgach linn, Mathaìr Grtineakchìa 
na Talmhain. Do bhi nooran do na Papaibh nan torath- 
a.-ribh' co'-airightt air fporfa, uail-nihianucha, neo'-dhdi- 
eachd, ain tighcarnas, ain-iochd, neo'-dhiadhachd, agus 
gach gne aingidheachd. Agus do leann na Pnomh-chmn, 
na h ard eafpoigeadb, na b eafpoigeadh. gu fijùibheir an 
eìfempieir ua'-bhafaoh. a chuireadh rompa le 'n uachd- 
ranaibh fpioradaii, ann 's gach lochd ro'fhuathach- Thug 
a chuid mhor do 'n chJeir a b' ifle 'n am meafg iad fein fuas 
gu h ain-eolas, traitearachd, agus dioch gniomharatha ; ag 
eabra' ann ftriopachas, fodomachd, fein-thruailleadh, &c. 
Ach cha 'n e f o an t iomlan; do bhi fiad cionrach ann ina 
h ain-iochdaibk a b' oilteileadh, ann fan all-mharachd bu 
bhruideala, gach am a fhuairiad lamh an uachdar. Mar 
fhia'nais*m«rtadh eidear le cheud, agns tri fichead miliion 
Proteftanach, gun bhrofduchadh air bith ann Germany, Pol- 
land, Spain, Afia an lar, Africa, Inrfeadh na h ard anhr, 
agus-America, fuidh fgaile bhi a craobh fgaoiieadh an t foii- 
geul, no chum ait'adhlaic Jofa Chrioft a chofnadh as airah 
na mi-chreidmhich ; an tràitearach agus am rnurtadh bnr.d- 
eaj, chum cur as do mhiltibh do na Waldenfes, agus dreaina 
Aithleafuight eile as an Fhraing, Bohemia, Hungary, Tran* 
iìlvania, Lithuania, agus a Poland: mar an ceadnao Airftna, 
am Paiatinate air an Rhine, Saltiburgh. agusionada eile ann 
Germany; geur leanmhuin -ath-bhuailt am Piedmont. Savoy, 
agus an Fhraing; am murtadh iofrionnach air Proteftanaich 
fan Fhraing, agus Eirinn*. An oirpe ann -dana, a thugadh 
air Righ Seumas I. Shafgain agus a mhordhail), churn_an 
feudadh fuas le fudar ann fan aithir ; na gettr leanmhuine 
ath-bhuaiJt air Proteftanaich (do gach ainin) ann Britain, 
fuidh rioghachprionfaidh Papanach, no iad fan a bha tairgfe 

piljeadh 

VAm Paris air la Bhartholoime, ann fa bhiiadhna 15-71. ar.n am 
marbh na h oidhchc ; agns gaoirid na dhiaidh ann ionadaibh eilc 'san 
Fhraing, do bhi zS rnile (do reir cunntaìs Mhezeray 30 mi!c, do 
reìr cunntais Thuanus da fgriobhsdair Phapanach,) g« h ail marach 
air am murtadh : Agus do bhi iomad ceud ào na Flairhibb,_ agus do . 
tìaiflibh na rioghachd a chuaidh chuireadh churo pofadh Riogh Na- 
varre 'n am meafg, ris an do ghabh a chnirt gu failtcach, agus leis gach 
eoflas cairJeas 5 agus thug Papa GregoryXIlI. buidheachas foii- 
Jcafach do Dhia air fon a chofgradh oilteil fo. Agus ata S. Eoin 
Temple ag fgriobhadh gu 'n deachsdh deich agus feachd fichead 
mile Phrotelhnach a chofgrad«h ann Eirinn, gun bhrofducba air fcnta 
snr. fan bhliadhn' t6li. airn uine da rnhios, 



( 46 ) 
pifjeadh a'r an aischum eaglais na Roimh, agus faidneoidh. 
fahi cuir fiòs prionfaidh, rioghraidh, agus impeirean o 'n 
ughdarras le reachda Papail, ìeis an raibh an riochdaibh air 
an cuir faoi mhallucha', no faoi thoirmeafg, agus an iocbd- 
ranaibh air am brofdugha chum ceannairc nan aghaidh, no 
chum am murtadh, agus aithn' aìg^prionfardh ei)e am fearan 
a' ghlacadh, faoi phaineachas tuiteam fuidh fheirg an De 
Uile-chumhachdaich, agus faoi'dhiom nan abftolaibh naomh 

Peadar agus Pol. 

. Ata an doigh ifrionnach, leis am bheil Papanaich a cur an 
ain-iochda oiìteil ann gniomli air Proteftanaich na uamhunn 
do nadura dhaoine. 

Ann an cur gu bas leis a ChuirtHannfughaidh an diaidh 
ann neach ris an abair iad eiriceach, a thoirt fuas do 'n dia- 
bhuill agus d' a aingìibh gu fo'aimte, a'. e air a lofgadh gu 
bas, am builfgean dearcadh le aoibhncas, agus ard chliu na 
ceart droinge a dh' amhairce air bas, a chiontaich bu mho, 
le truas. Cha 'n 'ei! neach air bith aig' am bheil 00 mhoth- 
ughadh duine, a dh' fheadas a leughadh gun oilt' agas 
ua'mhunn an cunntas ata air ain-iochd nam Papanach ann 
Piedmont, an Fhraing, Eirinn agus ionada eile. Do bhi cuid 
air am fìonna beo, cuid eile air am beo adhlac le 'n cinn os 
ceann na talmhain : cuid eile abha anfrona,an ciochan,agus 
buili eile air an tarruing dhuibh le turcaifibh teine dearg, 
agus an eadan air an locar le gilbibh, do bhi cordaibh air an 
ceangal mu chinn droinge eile, agus iad air an teannadh le 
bataibh gus an d' tainig an f huil amach air an fuilibh, air an 
cluaihbh, agus air an fronaibh, air uaireadh leumadh an 
fuilibh as an ceann. Do bhi beul agus ionada fofgailt eile 
cuid air an lionadh le fudar, agus ann fin teìne ga chur ris ; 
do bhi beulaibh cuid eile air an cumail fofgailte !e fruiìlean 
agus uifge lobhta, fua!, agus nithi falach eile air an dorta' 
f'os nan amhuigh. Do bhi mnai air am fofgladh fuas, agus 
an fin air an roafda air ftoba iaruih, agus an fm an ciochan 
'ga 'n ith mar. nithe foghail : do bhi moran dhiubh a bha 
torruch aìr an fgohadh fuas chum fgu tuiteadh na leanaibh 
amach, mar chobhartach do mhadraidh agus do mhucaibh. 
Do bhi bain-tighearnaibh, agus mnai uafal. oighe maifeach, 
agus caiieana og air an eigneach* 1 gu foilleafach ann lathair 
am feara poftadh, agus am parantaihh ; agus do bhi cuid 
dhiubh airis air an giulan mar bhuill fanoid le ftuib air an 
fathadh fuas rompa. Naoidheana gu h aith-neafach air an 
tarruing as a cheile, no air an tilgeadh thar creaga ard; agus 
moran dhiubh air an cumail fuas air roinnibh c'oidheamh 
agu's fleadhan, gus an deug iad le fpairn : do bhi mojan air 
an glacadh air an fiihibh, agus air am bualadh gu bas air 
crannaibh agus air clochaibh. Do bhi moran air an lofgadh 

a 



1 47 V 

a dheanamh fugraidh gus an ào bhruchd a' mionach amach, 
no air an tuthchadh gu bas le teine mall, ann an uaimhibh. 
Chuaidh caolain cuid a cheanga! re craobhan, agus do bhi 
iad an iin air an fgiurfadh ma *n cuairt gus an tarneagh gu h 
iomlan amach iad; do bhi an croidh air a thabhairt as drearrj 
eile, is iad 'g an cagnamh ie 'n fiaclaibh. Do bhi cuid air an 
feideadh le builg, gus an raibh iad ullamh chum fgaineadh as 
a cheile, do bhi pineacha air an fathadh gu tiugh an ann cuid 
eile o mhullach gu bonn; an t am bha dream eile air an 
roafda Je teine foadair no ann amhuinn theanteadh. Do bhì 
clann air an co-eigneacha' chum ain parantaibh gradhach a 
mhurtadh, no parantaibh chuui an caomh chìann a bhathadh 
no chum an fgornach a ghearradh. Do bhi fìr-phoftadh air 
an co eigneacha chum lann a fhathadh nam mnai gradhach, 
agus mnai chum am fir-poftadh caomh a chrochadh, agus 
ann fin air a murtadh gu h ain-iochd-mhor iad fein. 

Ann fgach ain-iochd ua-bhafach agus murt' all-mharach 
dhiubh fm, a ghnathaighe air droing Aithleafaighte ? cho 
roibh na mnai Papanach dada gaorid do na feara; oir ann 
fa chofcradh an Eirinn, do mharbh aon diubh feachdnar fear 
agns mnai ann aon inhaidin, agus do mharbh aon eile dhiubh 
cuig is da f hichead bean ie a laimh fein. Agus 'n uair a 
ghear na h iofrionnaich neo'-dhiadhaidh fin nam bloideamh 
asacheileagus aloifgiadmoran Bhiobuil Proteftanach,dubh- 
airt iad " Gur b' e Tein' lcfrionn a bha ann." Cha 'n eil* 
(inn a' labhairt air diabhla, ach air Papanaich i 



" R I C H. 



CARDE, no COMAS a 'dh' "aontaigh Papa 
CLEMENT V. do EOIN, agus JOAN, Righ 
agus Bain Rioghain na FRAiNGE, agus d' 
an Fui-Cheimnighidh gu brath. 

CLEMENT Eafooig, feirbhifeach, do fhetrbhifeiche 
Dhe, d' ar mic agus ar inghin ro chaomh ann Crioit, 
an roi-oirdheirc Eoin, agus Joan Riogh, agus Bain-rioghain 
na-Frainge, failte, niaille r' ar beannugha' abftolach : Ata 
llnne gu toillèach ag aonrachadh le' r 'n iartus fa, agus gu 
fonruighte, ann fna nithe fin ata fìbhfe 'g iarruidh gu diadh- 
aidh, gu 'n deonaiche Dia dhuibh iith agus fuaimhneas. 'S 
ann uaithe fo, ata finne nllamh a f hreagradh ar 'n iartuis 
iimhal, agus le 'r 'n ughdarras abftolach, ata ficne Ieis an 
Litir fo, ag aontuchadh lan chomas gu brath na dhiaidh fo, 
-dhuibh fe, agus d' ar fui'cheimnighibh a bhitheas ann 
im am nan righribh agus na 'm' bain-righribh" fan Fhraing, 
agus do gach aon aguibh fe, agus dhoioh fan faileith : 
Gu \n fead gach athair faoifaid * mu fan do 'n chleir, 
r>o do 'n t iìuagh a bhitheas e d' an dean fibh fe, no 
ìad fan roghain, malairt a thabhairt ann f gach moid ho 
geailadh a thug fjbh cheanna, no bheir fibh fe, no ar 
fui'cheimnighibh na dhiaidh £o„ (ann taobh mach do mhoide 
m' an Fhearan Naomh, no mu na h abftoil bheannuighte 
Peadar agus Pòl, no mu gheannuigheachd amhain) agus mar 
an ceadna, gach mionna a thug fìbh, no bheir fibh fe, no 
iad fan, ann f gach am re teachd, nach fheadar a'choimhead 
gu tarbhach', gu ''mfeadaram malairi, je oibribh diadhaidh 
eiie, mar chi eifean iomchuidh air fon fith ar 'n anamaibh fe, 
noananamaibh fin. Bitheadhe uime fin, air gach doidh neo'- 
ìaghai! do neach airthalamh atharrach' a dheanamh air a- 
fo, no le dioras cur na aghaidh, Agus bitheadh fìos aig' 
gach neach a bheir oirp' air an nith fo, gu 'm bheil e air baìi 
a' toiiltin fearg Dhe, agus fearg nan abftoi naomh Peadar 
agus Pol. 

Air a tabhairt aig Avignon. ia Calend. Maii. ann 1357. 
Faic Cacherius Spicikg, raifcell. Epioftolar, tora. 4. p. 275 

*' # * Do reir na Litir fo, cha *n fheura righ air bith Fran- 
cach a' mionnan as folaimte a choimhead 'n as faide na bhios 
e tarbhach dha fin a dheanamh, agus ma gheibh e fao.i- 
feadach, a mhalairteas nith eiie air fon a bhrifeadh, fead- 
aidh e rogh ain a dheanamh air neach air bith do 'n ehleir a 
thogras e, chum faofaid. Ata e foilleir mar an ceadna-, 
nach 'eil dion earbfa air bith thaoibh coi'cheangal reite, fith 
no cairdeas a nithear re daoinjbh a ghabhas ao t fochair fo 
dhoibh fein. 

PfvOTESTANACH. 
* Father coalèffor..